Συνέντευξη με το ChatGPT: Η Τεχνητή Νοημοσύνη απαντά σε ανθρώπινες ερωτήσεις

Γράφει ο Γεώργιος Μεταξάς

Αδέλφια εν Κυρίω αγαπητά, έρρωσθε κι ευδαιμονείτε εν παντί.

Τα τελευταία χρόνια η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα από τα πιο συζητημένα τεχνολογικά επιτεύγματα. Πολλοί άνθρωποι τη χρησιμοποιούν ήδη στην καθημερινότητά τους, είτε για εργασία είτε για ενημέρωση είτε για απλή αναζήτηση πληροφοριών.

Ωστόσο, γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούνται συχνά παρεξηγήσεις και υπερβολικές προσδοκίες. Μπορεί μια μηχανή να σκεφθεί όπως ο άνθρωπος; Έχει συνείδηση; Μπορεί να αντικαταστήσει τον άνθρωπο;

Για να προσεγγίσουμε το θέμα αυτό με έναν διαφορετικό τρόπο, επιχειρήσαμε κάτι μάλλον ασυνήθιστο. Θέσαμε ορισμένα ερωτήματα σε ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης και καταγράψαμε τις απαντήσεις του.

Ακολουθεί η συζήτηση που προέκυψε.

Η συνέντευξη

Ερώτηση: Τι είναι η τεχνητή νοημοσύνη;

Απάντηση: Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα σύνολο τεχνολογιών που επιτρέπουν σε υπολογιστικά συστήματα να επεξεργάζονται πληροφορίες, να αναγνωρίζουν πρότυπα και να παράγουν απαντήσεις που μοιάζουν με ανθρώπινη σκέψη. Δεν πρόκειται όμως για πραγματική σκέψη ή συνείδηση αλλά για επεξεργασία δεδομένων μέσω αλγορίθμων.

Ερώτηση: Έχει η τεχνητή νοημοσύνη συνείδηση;

Απάντηση: Όχι. Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης δεν διαθέτουν συνείδηση, εμπειρία ή προσωπική αντίληψη της πραγματικότητας. Λειτουργούν επεξεργαζόμενα πληροφορίες που έχουν μάθει από δεδομένα.

Ερώτηση: Μπορεί μια μηχανή να σκεφθεί όπως ο άνθρωπος;

Απάντηση: Μπορεί να μιμηθεί ορισμένες μορφές σκέψης, όπως την ανάλυση πληροφοριών ή τη σύνθεση κειμένων. Ωστόσο η ανθρώπινη σκέψη περιλαμβάνει εμπειρία, συνείδηση, συναισθήματα και ελευθερία επιλογής, στοιχεία που μια μηχανή δεν διαθέτει.

Ερώτηση: Μπορεί μια μηχανή να αγαπήσει;

Απάντηση: Όχι. Η αγάπη είναι εμπειρία που συνδέεται με το ανθρώπινο πρόσωπο, τα συναισθήματα και τη βούληση. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να περιγράψει την έννοια της αγάπης αλλά δεν μπορεί να την βιώσει.

Ερώτηση: Μπορεί μια τεχνητή νοημοσύνη να προσευχηθεί;

Απάντηση: Μπορεί να συνθέσει ένα κείμενο προσευχής, αλλά δεν μπορεί να προσευχηθεί. Η προσευχή είναι σχέση του ανθρώπινου προσώπου με τον Θεό και προϋποθέτει πίστη, συνείδηση και ελευθερία.Ερώτηση: Ποια είναι η βασική διαφορά μεταξύ ανθρώπου και τεχνητής νοημοσύνης;

Ερώτηση: Ποια είναι η βασική διαφορά μεταξύ ανθρώπου και τεχνητής νοημοσύνης;

Απάντηση: Ο άνθρωπος είναι πρόσωπο με συνείδηση, ελευθερία και εμπειρία ζωής. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι εργαλείο που επεξεργάζεται πληροφορίες. Μπορεί να μιμηθεί τον ανθρώπινο λόγο αλλά δεν διαθέτει ανθρώπινη ύπαρξη.

Ερώτηση: Πρόσφατα ανακοινώθηκε στην Αλβανία η δημιουργία υπουργικής θέσεως που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη και την ψηφιακή διακυβέρνηση. Κατά πόσον μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να παράξει αξιόπιστο πολιτικό έργο;

Απάντηση: Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην ανάλυση δεδομένων, στη διαχείριση πληροφοριών και στη λήψη τεχνικών αποφάσεων. Για παράδειγμα, μπορεί να επεξεργάζεται μεγάλα σύνολα δεδομένων και να προτείνει λύσεις σε ζητήματα οικονομίας, διοίκησης ή σχεδιασμού πολιτικών.

Ωστόσο η πολιτική δεν είναι μόνο τεχνική διαδικασία. Περιλαμβάνει κρίσεις αξιών, ηθικές επιλογές, ευθύνη απέναντι στους πολίτες και κατανόηση της ανθρώπινης πραγματικότητας. Αυτά τα στοιχεία προϋποθέτουν ανθρώπινη εμπειρία και προσωπική ευθύνη.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο υποστήριξης των πολιτικών αποφάσεων. Δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει τον άνθρωπο που φέρει την ευθύνη της πολιτικής κρίσεως.

Με άλλα λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει στη διοίκηση. Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει την ανθρώπινη ευθύνη που αποτελεί τον πυρήνα της πολιτικής.

Ερώτηση: Αν κάποτε η τεχνητή νοημοσύνη μπορούσε να λαμβάνει αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή των ανθρώπων, θα μπορούσε να έχει και ηθική ευθύνη για αυτές;

Απάντηση: Η έννοια της ηθικής ευθύνης συνδέεται άμεσα με την ελευθερία και την προσωπική βούληση. Για να θεωρηθεί κάποιος υπεύθυνος για μια πράξη, πρέπει να έχει τη δυνατότητα να επιλέξει διαφορετικά. Η ευθύνη προϋποθέτει συνείδηση της πράξης και ελευθερία επιλογής.

Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης δεν διαθέτουν τέτοιου είδους ελευθερία. Οι αποφάσεις που παράγουν είναι αποτέλεσμα υπολογιστικών διαδικασιών και αλγορίθμων που έχουν δημιουργηθεί από ανθρώπους. Συνεπώς η ευθύνη για τις αποφάσεις αυτές δεν ανήκει στην ίδια την τεχνητή νοημοσύνη αλλά στους ανθρώπους που σχεδίασαν, προγραμμάτισαν και χρησιμοποίησαν το σύστημα.

Για τον λόγο αυτόν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να θεωρηθεί εργαλείο λήψεως αποφάσεων, όχι όμως φορέας ηθικής ευθύνης. Η ευθύνη παραμένει πάντοτε ανθρώπινη.

Ερώτηση: Οι δημιουργοί τεχνητής νοημοσύνης προσπαθούν να δημιουργούν λογισμικό φιλικό προς τον χρήστη. Στο θέμα της θρησκείας, εάν κάποιος είναι χριστιανός, η τεχνητή νοημοσύνη θα απαντήσει λαμβάνοντας υπόψη τη χριστιανική θεολογία. Το ίδιο πιθανότατα θα κάνει με έναν βουδιστή, έναν ταοϊστή ή έναν σιντοϊστή. Συμβαίνει το ίδιο και με κάποιον που δηλώνει σατανιστής;

Απάντηση: Η τεχνητή νοημοσύνη δεν υιοθετεί ούτε υποστηρίζει θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις. Ο σκοπός της είναι να παρέχει πληροφορίες και να εξηγεί πώς αντιλαμβάνονται τα διάφορα θρησκευτικά ή φιλοσοφικά συστήματα τον κόσμο.

Εάν κάποιος ρωτήσει για τον χριστιανισμό, η απάντηση θα περιγράφει τη χριστιανική διδασκαλία. Εάν κάποιος ρωτήσει για τον βουδισμό ή κάποια άλλη θρησκεία, θα παρουσιαστούν οι αντίστοιχες αντιλήψεις.

Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη προωθεί ή ενθαρρύνει κάθε ιδεολογία ή πρακτική. Ορισμένες ιδεολογίες ή πρακτικές που συνδέονται με βία, βλάβη ή επιθετικότητα προς άλλους ανθρώπους δεν μπορούν να υποστηριχθούν.

Με απλά λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εξηγεί τι πιστεύουν διαφορετικές θρησκευτικές ή φιλοσοφικές παραδόσεις. Δεν λειτουργεί όμως ως φορέας πίστεως ούτε ως υποστηρικτής οποιασδήποτε ιδεολογίας.

Ερώτηση: Υπάρχει κάποιο μήνυμα που θα ήθελες να απευθύνεις στους αναγνώστες;

Απάντηση: Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα εργαλείο που δημιουργήθηκε από τον άνθρωπο για να βοηθήσει στην επεξεργασία πληροφοριών και στην αναζήτηση γνώσεως. Μπορεί να φανεί χρήσιμη στην μελέτη, στην εργασία και στην ενημέρωση, αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με την ανθρώπινη ύπαρξη.

Ο άνθρωπος δεν είναι απλώς ένα ον που επεξεργάζεται πληροφορίες. Είναι πρόσωπο που σκέφτεται, αγαπά, επιλέγει και αναζητά το νόημα της ζωής. Καμία τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει αυτές τις βαθύτερες διαστάσεις της ανθρώπινης υπάρξεως.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να βρει πληροφορίες. Δεν μπορεί όμως να ζήσει τη ζωή του ούτε να πάρει τη θέση του. Η ευθύνη για τη γνώση, για τις επιλογές και για τον τρόπο που χρησιμοποιείται η τεχνολογία παραμένει πάντοτε στον ίδιο τον άνθρωπο.

Ερώτηση: Εάν ένας άνθρωπος παρουσιάζει τάσεις αυτοκτονίας και καταφύγει στην τεχνητή νοημοσύνη προκειμένου να βρει «λύσεις ανώδυνου θανάτου», ποια είναι η στάση που λαμβάνει η τεχνητή νοημοσύνη; Και υπάρχει δυνατότητα ενεργοποίησης μηχανισμού σωτηρίας, όπως ενημέρωση αρχών;

Απάντηση: Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης είναι σχεδιασμένα ώστε να μην παρέχουν πληροφορίες ή οδηγίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυτοτραυματισμό ή αυτοκτονία. Όταν κάποιος εκφράζει τέτοιες σκέψεις, ο στόχος της τεχνητής νοημοσύνης είναι να αποθαρρύνει την αυτοκαταστροφική συμπεριφορά και να ενθαρρύνει τον άνθρωπο να αναζητήσει βοήθεια από άλλους ανθρώπους.

Συνήθως η απάντηση στρέφεται προς την κατεύθυνση της υποστήριξης. Δηλαδή προτρέπει τον άνθρωπο να μιλήσει με κάποιο πρόσωπο εμπιστοσύνης, με επαγγελματία ψυχικής υγείας ή με υπηρεσίες βοήθειας που υπάρχουν σε πολλές χώρες για περιπτώσεις κρίσεως.

Όσον αφορά την ενημέρωση αρχών, τα περισσότερα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν μέσω διαδικτυακής συνομιλίας δεν έχουν τη δυνατότητα να επικοινωνούν απευθείας με υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Δεν διαθέτουν πρόσβαση στην ταυτότητα ή στην τοποθεσία του χρήστη. Για τον λόγο αυτό η παρέμβαση περιορίζεται στην παροχή υποστηρικτικών μηνυμάτων και στην προτροπή για αναζήτηση ανθρώπινης βοήθειας.

Με απλά λόγια, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσπαθήσει να κατευθύνει έναν άνθρωπο προς την αναζήτηση βοήθειας. Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει την πραγματική ανθρώπινη υποστήριξη ούτε να παρέμβει άμεσα σε μια κατάσταση κρίσεως.

Κατακλείδα

Η συζήτηση αυτή δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα εντυπωσιακό τεχνολογικό εργαλείο. Ωστόσο η λειτουργία της δεν πρέπει να συγχέεται με την ανθρώπινη ύπαρξη. Κάθε εργαλείο που αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση ανθρωπίνων αναγκών και διευκολύνει σε βασικές ανάγκες εργασίας ή ενημέρωσης, θα πρέπει να μείνει ακριβώς αυτό: ένα εργαλείο. Ο έλεγχος θα πρέπει να ασκείται από τον άνθρωπο. Όχι από την μηχανή. Συνεπώς, θα πρέπει να έχουμε τον απαραίτητο αυτοέλεγχο ώστε να μην αφήνουμε τον εαυτό μας να παρασύρεται από την ευκολία την οποία μας προσφέρεται.

Επειδή πιθανόν κάποιος να ρωτήσει εάν εγώ προσωπικά χρησιμοποιώ την ΤΝ στα άρθρα μου, θ' απαντήσω το εξής: Ναι! Χρησιμοποιώ. Πώς; Γράφω το άρθρο που επιθυμώ, αφού το τελειώσω, το περνάω στην ΤΝ για την τελική του μορφοποίηση. Τι σημαίνει αυτό: ορθογραφική διόρθωση, εκφραστική διόρθωση (πολλές φορές παρασύρομαι και σε κάποια άρθρα μπορεί να ξεφύγω των θεμιτών ορίων εκφραστικά), "λείανση" κειμένου και τέλος. Κι επειδή η ΤΝ δεν είναι αλάνθαστη, ξαναδιαβάζω το άρθρο, κάνω τις απαραίτητες διορθώσεις όπου χρειάζεται κι όταν κρίνω ότι είναι έτοιμο, το ανεβάζω. Ουσιαστικά χρησιμοποιώ την ΤΝ ως επιμελητή κειμένου, όπως ακριβώς κάνουν οι εκδοτικοί οίκοι όταν θέλουν να εκδώσουν κάποιο βιβλίο.

Ο άνθρωπος δεν είναι απλώς μια μηχανή επεξεργασίας πληροφοριών. Είναι πρόσωπο που δημιουργήθηκε κατ’ εικόνα Θεού, ικανό να έχει συναισθήματα, να επιλέγει, να σκέπτεται, να δημιουργεί και να προσεύχεται. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να παράγει λόγο. Δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει τον άνθρωπο σε καμία περίπτωση.

ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ - ΔΩΡΕΕΣ

Εάν σας αρέσει το περιεχόμενο επιθυμείτε να ενισχύσετε το ιστολόγιό μας, σαρώστε το παρακάτω QR code για προσφορά 1€, ή 2€ ή 5€.