Η UEFA τιμώρησε έναν Άγιο, αλλά όχι το σκοτάδι: Η Ευρώπη τρέμει την Ορθοδοξία

Γράφει ο Γεώργιος Μεταξάς 

(email: orthologein@gmail.com

Telegram: https://t.me/orthologein) 

Αδέλφια εν Κυρίω αγαπητά, έρρωσθε κι ευδαιμονείτε εν παντί.

Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες ένα απλό αθλητικό περιστατικό αποκαλύπτει μια βαθύτερη πνευματική ασθένεια της εποχής μας. Αυτό ακριβώς συνέβη με την απόφαση της UEFA να επιβάλει πρόστιμο στον Ερυθρό Αστέρα επειδή οι οπαδοί του ανάρτησαν κορεό με την μορφή του Αγίου Συμεών του Μυροβλύτη, ενός Αγίου που αποτελεί σύμβολο πίστεως και ιστορικής ταυτότητας για τον σερβικό λαό. Παράλληλα όμως, οι οπαδοί του Ερυθρού Αστέρα, τον θεωρούν προστάτη τους. 

Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι εξαιρετικά αποκαλυπτικό. Στην Ευρώπη του 21ου αιώνα η εικόνα ενός Αγίου θεωρείται επικίνδυνη και τιμωρείται με οικονομικές κυρώσεις, ενώ ταυτόχρονα σε άλλα γήπεδα εμφανίζονται χωρίς καμία συνέπεια κορεό με σαφείς αποκρυφιστικές ή σατανιστικές αναφορές.

Η αντίφαση αυτή δεν είναι απλώς υποκρισία. Είναι ένδειξη μιας βαθιάς πολιτισμικής κρίσης, στην οποία ο Χριστιανισμός αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα, ενώ το σκοτάδι παρουσιάζεται ως «καλλιτεχνική έκφραση».

Όταν μια ευρωπαϊκή διοργάνωση θεωρεί προβληματική την εικόνα ενός Αγίου αλλά αποδέχεται χωρίς αντίδραση αισθητικές που φλερτάρουν με τον σατανισμό, τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται στις εξέδρες των γηπέδων αλλά στην πνευματική κατεύθυνση της ίδιας της Ευρώπης.

Τα κορεό των οπαδών του Ερυθρού Αστέρα Βελιγραδίου που σχηματίζουν τη μορφή του Αγίου Συμεών του Μυροβλήτη κι από κάτω το πανό που αναγράφει "Είθε η πίστη μας να σας οδηγήσει στην νίκη".

Η απόφαση

Η UEFA επέβαλε πρόστιμο περίπου 95.000 ευρώ στον Ερυθρό Αστέρα για το μεγάλο κορεό που παρουσίαζε τον Άγιο Συμεών τον Μυροβλύτη πριν από αγώνα ευρωπαϊκής διοργάνωσης. Το κορεό συνοδευόταν από θρησκευτικό μήνυμα που θεωρήθηκε παραβίαση των κανονισμών της UEFA περί «μη επιτρεπόμενων πολιτικών ή θρησκευτικών μηνυμάτων στις εξέδρες».

Μάλιστα, μέρος του προστίμου συνδέθηκε με συγκεκριμένο πανό που συνόδευε τη χορογραφία και θεωρήθηκε ότι εμπεριείχε «μη επιτρεπόμενο μήνυμα». Ταυτόχρονα όμως, τα κορεό της FC Milan όπου δείχνουν τον Σατανά και την ανεστραμμένη πεντάλφα, δε θεωρήθηκαν ως "μη επιτρεπόμενα πολιτικά ή θρησκευτικά μηνύματα". 

Το πανό που ανήρτησαν οι οπαδοί του Ερυθρού Αστέρα, έγραφε: "Είθε η πίστη μας να σας οδηγήσει στη νίκη". Κι αυτή η φράση, κρίθηκε από την UEFA ως "μη επιτρεπόμενο μήνυμα". Στον αντίποδα, το πανό της FC Milan, έγραφε: "Η κόλαση είναι άδεια. Όλοι οι διάβολοι είναι εδώ". Κι αυτό θεωρήθηκε επιτρεπόμενο. Κι αναρωτιέμαι ειλικρινά, μήπως το πανό της FC Milan έχει ένα δίκιο. Μήπως τελικά οι δαίμονες απαρτίζουν την UEFA; Μήπως η UEFA τελικά αυτοπροβάλλεται ως σατανιστική σέκτα; Η συνέχεια θα δείξει.

Η φράση του πανό της FC Milan, προέρχεται από το έργο The Tempest του William Shakespeare, αλλά στο πλαίσιο των οπαδικών χορογραφιών χρησιμοποιείται για να ενισχύσει την εικόνα της ομάδας ως «διαβολικής δύναμης» που τρομοκρατεί τον αντίπαλο.

Το ομοίωμα του διαβόλου στις κερκίδες της FC Milan.

Τα κορεό της FC Milan που σχηματίζουν ανεστραμμένη πεντάλφα και το πανό που γράφει "Η κόλαση είναι άδεια. Όλοι οι διάβολοι είναι εδώ"

Όταν η πίστη θεωρείται πρόβλημα

Στον σύγχρονο δημόσιο λόγο παρατηρείται συχνά ένα παράδοξο φαινόμενο. Κάθε έκφραση χριστιανικής πίστεως αντιμετωπίζεται με καχυποψία, ως κάτι που δήθεν απειλεί την ουδετερότητα των θεσμών. Την ίδια στιγμή όμως, σύμβολα που προέρχονται από τον χώρο του αποκρυφισμού, της σκοτεινής μυθολογίας ή ακόμη και της σατανιστικής αισθητικής αντιμετωπίζονται ως ακίνδυνη μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι εύλογο. Γιατί θεωρείται προβληματικό να εμφανίζεται η μορφή ενός Αγίου, ενώ δεν προκαλεί την ίδια αντίδραση η προβολή συμβόλων που συνδέονται με το σκοτάδι και τον μηδενισμό;

Η απάντηση δεν βρίσκεται στον χώρο του αθλητισμού αλλά στον χώρο της πολιτισμικής ιδεολογίας. Η σύγχρονη δυτική κοινωνία έχει εισέλθει σε μια περίοδο έντονου αποχριστιανισμού, κατά την οποία οτιδήποτε θυμίζει την χριστιανική παράδοση αντιμετωπίζεται ως εμπόδιο σε μια δήθεν «ουδέτερη» δημόσια σφαίρα.

Η πολιτισμική λήθη της Ευρώπης

Η Ευρώπη υπήρξε επί αιώνες ένας πολιτισμός βαθιά διαποτισμένος από τον Χριστιανισμό. Οι πόλεις της χτίστηκαν γύρω από ναούς, τα πανεπιστήμιά της γεννήθηκαν μέσα από εκκλησιαστικές σχολές και η τέχνη της άνθισε εμπνεόμενη από την πίστη.

Σήμερα όμως παρατηρείται ένα παράδοξο φαινόμενο. Η ίδια αυτή ήπειρος φαίνεται να ντρέπεται για τις πνευματικές της ρίζες. Οτιδήποτε σχετίζεται με τον Χριστιανισμό θεωρείται ύποπτο ή ανεπιθύμητο στον δημόσιο χώρο, ενώ την ίδια στιγμή προωθούνται αισθητικές και ιδεολογικές εκφράσεις που βρίσκονται στον αντίποδα της χριστιανικής κοσμοθεωρίας.

Το περιστατικό με τον Ερυθρό Αστέρα είναι απλώς ένα ακόμη σύμπτωμα αυτής της βαθύτερης κρίσης ταυτότητας.

Η επιλεκτική ανοχή προς τον σατανισμό στη σύγχρονη δυτική κουλτούρα

Ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι η παράξενη επιλεκτικότητα με την οποία αντιμετωπίζονται τα θρησκευτικά σύμβολα στον δημόσιο χώρο. Η χριστιανική πίστη αντιμετωπίζεται συχνά με καχυποψία, σαν να αποτελεί απειλή για την κοινωνική ουδετερότητα. Την ίδια στιγμή όμως, σύμβολα που προέρχονται από τον χώρο του αποκρυφισμού ή ακόμη και του σατανισμού όχι μόνο γίνονται ανεκτά αλλά παρουσιάζονται συχνά ως μορφή καλλιτεχνικής ή πολιτισμικής έκφρασης.

Η αντίφαση αυτή δεν είναι τυχαία. Ο σύγχρονος πολιτισμός, έχοντας αποκοπεί σε μεγάλο βαθμό από τις χριστιανικές του ρίζες, φαίνεται να έχει χάσει τα πνευματικά κριτήρια με τα οποία άλλοτε αξιολογούσε τα σύμβολα και τις ιδέες που κυκλοφορούν στον δημόσιο χώρο. Έτσι, ενώ η εικόνα ενός Αγίου θεωρείται «προβληματική» επειδή θυμίζει την πίστη ενός λαού, σύμβολα που σχετίζονται με σκοτεινές και αντιχριστιανικές παραδόσεις περνούν απαρατήρητα, σαν να πρόκειται για απλές αισθητικές επιλογές.

Η Αγία Γραφή όμως δεν αφήνει περιθώριο για τέτοιες συγχύσεις. Ο Απόστολος Παύλος διατυπώνει ένα ερώτημα που παραμένει διαχρονικό: «Τίς κοινωνία φωτί προς σκότος;» (Β΄ Κορ. κεφ. 6, στ. 14). Δηλαδή ποια σχέση μπορεί να υπάρξει ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι; Η χριστιανική πίστη δεν είναι απλώς μία ακόμη ιδεολογική επιλογή ανάμεσα σε πολλές. Είναι η αποκάλυψη του φωτός του Θεού μέσα στην ιστορία του κόσμου.

Όταν λοιπόν μια κοινωνία αρχίζει να αντιμετωπίζει το φως ως πρόβλημα και το σκοτάδι ως αποδεκτή πολιτισμική έκφραση, τότε δεν πρόκειται απλώς για πολιτισμική μετατόπιση αλλά για βαθιά πνευματική κρίση. Και η κρίση αυτή αποκαλύπτεται ακόμη και σε χώρους που φαινομενικά δεν έχουν σχέση με τη θεολογία, όπως τα γήπεδα ή οι αθλητικές διοργανώσεις.

Φωτό: Οι οπαδοί της FC Milan, έχουν παράδοση στο να προσκυνούν και να δοξολογούν τον Σατανά... Φωτογραφίες από το Σαν Σίρο. 

Ο Άγιος ως σύμβολο ελευθερίας και όχι επιβολής

Αξίζει να τονιστεί ότι η μορφή ενός Αγίου δεν αποτελεί πολιτικό σύνθημα ούτε ιδεολογική προπαγάνδα. Στην ορθόδοξη παράδοση ο Άγιος είναι μάρτυρας της πίστεως και πρότυπο ζωής. Δεν επιβάλλεται σε κανέναν αλλά προτείνεται ως παράδειγμα πνευματικής ελευθερίας.

Όπως διδάσκει ο Μέγας Βασίλειος, οι Άγιοι είναι «φωστήρες της οικουμένης» που οδηγούν τον άνθρωπο προς την αλήθεια. Και κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, η τιμή προς τους Αγίους δεν αποτελεί λατρεία προς ανθρώπους αλλά δοξολογία προς τον Θεό που τους αγίασε.

Η παρουσία λοιπόν ενός Αγίου σε ένα κορεό δεν αποτελεί πρόκληση αλλά έκφραση ταυτότητας ενός λαού που εξακολουθεί να τιμά την πνευματική του παράδοση.

Η "παράξενη" ανοχή προς το σκοτάδι

Αντίθετα, η ανοχή προς σύμβολα που παραπέμπουν στον αποκρυφισμό ή στον σατανισμό αποκαλύπτει μια βαθιά πολιτισμική σύγχυση. Η σύγχρονη κουλτούρα συχνά αντιμετωπίζει το σκοτάδι ως μορφή αισθητικής πρόκλησης ή ως στοιχείο εντυπωσιασμού.

Η Ευρώπη φαίνεται πλέον να ενοχλείται από τους Αγίους και την Ορθοδοξία, αλλά όχι από το σκοτάδι. Και αυτό δεν είναι απλώς πολιτισμικό παράδοξο. Είναι σύμπτωμα μιας βαθιάς πνευματικής αποξένωσης από τις ίδιες της τις ρίζες.Όταν λοιπόν μια κοινωνία αρχίζει να αντιμετωπίζει το φως με καχυποψία και το σκοτάδι με ανοχή, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς διοικητικό. Είναι βαθιά πνευματικό.

Η Ευρώπη που φοβάται τον Σταυρό

Το περιστατικό με το πρόστιμο στον Ερυθρό Αστέρα αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο από μια απλή αθλητική απόφαση. Αποκαλύπτει έναν πολιτισμό που φαίνεται να αισθάνεται άβολα μπροστά στο ίδιο του το πνευματικό παρελθόν. Η σύγχρονη Ευρώπη, η οποία οικοδομήθηκε ιστορικά επάνω στον χριστιανικό πολιτισμό, δείχνει σήμερα να δυσφορεί όταν η πίστη εκφράζεται δημόσια.

Ο Σταυρός, που για αιώνες υπήρξε το σύμβολο της ελπίδας, της θυσίας και της σωτηρίας, αντιμετωπίζεται πλέον σε πολλούς χώρους σαν να είναι πρόβλημα που πρέπει να απομακρυνθεί από το δημόσιο βλέμμα. Εκεί όπου κάποτε υψώνονταν ναοί και μνημεία της πίστεως, σήμερα υψώνονται κανονισμοί που ζητούν την εξαφάνιση κάθε αναφοράς στον Χριστιανισμό στο όνομα μιας δήθεν ουδετερότητας.

Η αντίφαση όμως είναι προφανής. Η ίδια κοινωνία που επιθυμεί να απομακρύνει τον Σταυρό από τον δημόσιο χώρο δείχνει αξιοσημείωτη ανοχή απέναντι σε σύμβολα και αισθητικές που προέρχονται από τον χώρο του σκοταδισμού ή του αποκρυφισμού. Αυτό δεν είναι ουδετερότητα· είναι επιλογή. Και η επιλογή αυτή μαρτυρεί μια βαθιά πολιτισμική σύγχυση.

Η ορθόδοξη παράδοση όμως γνωρίζει καλά ότι ο Σταυρός δεν είναι απλώς ένα σύμβολο ανάμεσα σε άλλα. Είναι, κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, «το τρόπαιον της νίκης του Χριστού κατά του θανάτου». Είναι το σημείο εκείνο όπου το φως του Θεού εισήλθε στον κόσμο και κατέλυσε την εξουσία του σκότους.

Όταν λοιπόν μια κοινωνία αρχίζει να αντιμετωπίζει τον Σταυρό ως πρόβλημα και να θεωρεί επικίνδυνη ακόμη και την εικόνα ενός Αγίου, τότε δεν πρόκειται απλώς για μια πολιτισμική αλλαγή αλλά για ένδειξη ότι η μνήμη της έχει αρχίσει να σβήνει. Και ένας πολιτισμός που χάνει τη μνήμη του κινδυνεύει πολύ εύκολα να χάσει και την ψυχή του.

Η Ευρώπη που κάποτε ύψωσε καθεδρικούς ναούς προς δόξαν του Θεού, σήμερα μοιάζει να φοβάται ακόμη και την εικόνα ενός Αγίου σε ένα γήπεδο.

Το πραγματικό ερώτημα της εποχής μας

Το περιστατικό αυτό θέτει μπροστά μας ένα ευρύτερο ερώτημα. Μπορεί μια κοινωνία να αποκόψει τις πνευματικές της ρίζες χωρίς να χάσει την ταυτότητά της;

Ο Χριστιανισμός δεν αποτελεί απλώς μια ιδιωτική θρησκευτική επιλογή. Αποτελεί τον πολιτισμικό πυρήνα της ευρωπαϊκής ιστορίας. Όταν αυτός ο πυρήνας απορρίπτεται ή περιθωριοποιείται, τότε δημιουργείται ένα κενό το οποίο συχνά καλύπτεται από ιδεολογίες, συμβολισμούς και αισθητικές που δεν προσφέρουν νόημα αλλά σύγχυση.

Κατακλείδα

Αδέλφια εν Κυρίω αγαπητά, το περιστατικό αυτό δεν αφορά απλώς έναν ποδοσφαιρικό αγώνα ή έναν αθλητικό κανονισμό. Αποτελεί ένα μικρό παράθυρο μέσα από το οποίο μπορούμε να δούμε την πνευματική κατάσταση της εποχής μας.

Και ίσως τελικά το περιστατικό αυτό να είναι πιο αποκαλυπτικό απ’ όσο φαίνεται με την πρώτη ματιά. Διότι, όπως προενέφερα, δεν αφορά απλώς έναν κανονισμό ενός αθλητικού οργανισμού, αλλά φανερώνει την πνευματική σύγχυση της εποχής μας. Όταν ένας πολιτισμός αρχίζει να αισθάνεται άβολα μπροστά στην εικόνα ενός Αγίου αλλά δεν ενοχλείται από την αισθητική του σκότους, τότε γίνεται φανερό ότι έχει αρχίσει να απομακρύνεται από τις ίδιες του τις ρίζες. Και η ιστορία έχει αποδείξει πολλές φορές ότι οι κοινωνίες που αποκόπτονται από την πνευματική τους μνήμη δεν οδηγούνται στην ελευθερία αλλά στην σύγχυση και στον μηδενισμό.

Όταν η μορφή ενός Αγίου θεωρείται πρόβλημα ενώ τα σύμβολα του σκοταδιού περνούν απαρατήρητα, τότε είναι φανερό ότι η κοινωνία μας έχει χάσει την πνευματική της πυξίδα. Η απάντηση όμως δεν είναι η οργή ούτε η αντιπαράθεση. Είναι η επιστροφή στις ρίζες της πίστεως, στην αλήθεια του Ευαγγελίου και στην ζωντανή παράδοση της Εκκλησίας.

Διότι μόνο εκεί όπου υπάρχει φως μπορεί να διαλυθεί πραγματικά το σκοτάδι.

Βιβλιογραφία – Πηγές

• Αγία Γραφή, Καινή Διαθήκη
• Μέγας Βασίλειος, Ομιλίαι εις τους Αγίους Μάρτυρας
• Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Ομιλίαι εις τας Επιστολάς του Αποστόλου Παύλου
• Χριστόφορος Γιανναράς, Η Ευρώπη και η αλλοτρίωση της ταυτότητάς της
• Σύγχρονες ειδησεογραφικές αναφορές για την απόφαση της UEFA σχετικά με τον Ερυθρό Αστέρα από ελληνικά και ξένα ΜΜΕ.