Κυριακή Β' Νηστειών: Ευαγγέλιο, διδαχές

Γράφει ο Γεώργιος Μεταξάς

(email: orthologein@gmail.com

Telegram: https://t.me/orthologein) 

Αδέλφια εν Κυρίω αγαπητά, έρρωσθε κι ευδαιμονείτε εν παντί. 

Βρισκόμαστε πλέον στη δεύτερη εβδομάδα της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Την Κυριακή, θα ακουστεί το Ευαγγέλιο "του Παραλητικού. Ταυτόχρονα όμως, η Εκκλησία μας τιμά τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά. Σε αυτό το άρθρο, θα δούμε το πώς συνδυάζονται αυτά τα δύο αλλά και πώς ερμηνεύεται η ευαγγελική περικοπή.

Ευαγγέλιο:

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, εἰσῆλθεν ο Ἰησοῦς εἰς Καπερναοὺμ καὶ ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. Καὶ εὐθέως συνήχθησαν πολλοί, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον. Καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν παραλυτικὸν φέροντες, αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. Καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν κράβαττον, ἐφ᾿ ᾧ ὁ παραλυτικὸς κατέκειτο. Ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου. Ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν· τί οὗτος οὕτω λαλεῖ βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; Καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως αὐτοὶ διαλογίζονται ἐν ἑαυτοῖς, εἶπεν αὐτοῖς· τί ταῦτα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; Τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ περιπάτει; Ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας λέγει τῷ παραλυτικῷ. Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου. Καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν.

(Μαρκ. κεφ. β΄, στ. 1 - 12)

Ο Χριστός θεραπεύει τον άνθρωπο

Η Αγία μας Εκκλησία, μέσα στην πορεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, δεν μας καλεί απλώς σε νηστεία τροφών. Μας καλεί σε θεραπεία της ψυχής. Γι’ αυτό και τη Β΄ Κυριακή των Νηστειών προβάλλει ενώπιόν μας δύο μεγάλες μαρτυρίες: το Ευαγγελικό θαύμα της θεραπείας του παραλυτικού και τη μνήμη του μεγάλου Πατρός της Εκκλησίας, του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά.

Δεν είναι τυχαία αυτή η σύζευξη. Το μήνυμα είναι κοινό. Ο Χριστός δεν ήλθε στον κόσμο απλώς για να διδάξει. Ήλθε για να θεραπεύσει τον άνθρωπο.

Ο παραλυτικός και η πίστη των φίλων του

Το Ευαγγέλιο μας διηγείται ότι ένας παραλυτικός άνθρωπος μεταφέρεται ενώπιον του Χριστού από τέσσερις φίλους του. Επειδή όμως το σπίτι ήταν γεμάτο κόσμο, εκείνοι δεν δίστασαν να ανοίξουν τη στέγη και να τον κατεβάσουν μπροστά στον Κύριο. Η πράξη αυτή φανερώνει δύο πράγματα: 

Πρώτον, τη δύναμη της πίστεως. Οι άνθρωποι αυτοί δεν έφεραν τον ασθενή απλώς από συμπόνια. Τον έφεραν επειδή πίστευαν ότι ο Χριστός μπορεί να τον θεραπεύσει.

Δεύτερον, φανερώνει την αγάπη. Η σωτηρία δεν είναι ατομική υπόθεση. Ο άνθρωπος σώζεται μέσα στην κοινότητα. Όπως οι τέσσερις φίλοι σήκωσαν τον παραλυτικό, έτσι και η Εκκλησία σηκώνει τον άνθρωπο μέσα από την προσευχή, τη μετάνοια και τα μυστήρια.

Η πρώτη θεραπεία: η συγχώρηση

Όταν ο παραλυτικός φτάνει μπροστά στον Χριστό, ο Κύριος δεν λέει πρώτα «σήκω και περπάτα». Λέει κάτι άλλο: «Τέκνον, αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι σου.» Αυτό ξαφνιάζει τους γραμματείς που βρίσκονταν εκεί. Ποιος μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες παρά μόνον ο Θεός;

Ακριβώς αυτό είναι το σημείο του Ευαγγελίου. Ο Χριστός δεν θεραπεύει μόνο το σώμα. Θεραπεύει τον άνθρωπο ολόκληρο. Η μεγαλύτερη παράλυση του ανθρώπου δεν είναι σωματική. Είναι πνευματική.

«Σήκω και περπάτα»

Αφού συγχωρεί τις αμαρτίες του παραλυτικού, ο Χριστός του λέει: «Σοι λέγω, έγειρε και άρον τον κράβαττόν σου και ύπαγε εις τον οίκον σου.» Και αμέσως εκείνος σηκώνεται.

Το θαύμα αυτό δεν είναι απλώς επίδειξη δύναμης. Είναι σημείο της Βασιλείας του Θεού. Ο Χριστός δείχνει ότι έχει εξουσία να θεραπεύει τον άνθρωπο από μέσα προς τα έξω.

Ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς και η θεραπεία της ψυχής

Γι’ αυτό ακριβώς η Εκκλησία προβάλλει αυτήν την ημέρα και τον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά. Ο μεγάλος αυτός Πατέρας υπερασπίστηκε την εμπειρία της θείας χάριτος μέσα στην Εκκλησία. Δίδαξε ότι ο Θεός δεν είναι μια αφηρημένη ιδέα. Ο Θεός γίνεται εμπειρία. Ο άνθρωπος μπορεί να μετέχει στη χάρη Του και να φωτίζεται από το άκτιστο φως Του. Η διδασκαλία αυτή δεν είναι φιλοσοφία. Είναι θεραπεία.

Ο άνθρωπος που καθαρίζει την καρδιά του με μετάνοια και προσευχή, αρχίζει να βλέπει διαφορετικά τον κόσμο. Η καρδιά του φωτίζεται και ο νους του ειρηνεύει.

Η νηστεία ως πορεία θεραπείας

Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή, λοιπόν, δεν είναι περίοδος εξωτερικής άσκησης μόνο. Είναι πορεία θεραπείας. Νηστεύουμε όχι για να τηρήσουμε έναν κανόνα, αλλά για να ελευθερωθεί η καρδιά μας από τα πάθη. Δια τούτο κι οι Πατέρες λένε ότι η νηστεία, δεν είναι σωματοκτόνος, αλλά παθοκτόνος.

Προσευχόμαστε όχι για να πούμε πολλές λέξεις, αλλά για να στραφεί ο νους μας προς τον Θεό. Μετανοούμε όχι για να αισθανθούμε ενοχή, αλλά για να σηκωθούμε από την πνευματική παράλυση.

Το μήνυμα της ημέρας

Η Β΄ Κυριακή των Νηστειών μας θυμίζει κάτι απλό αλλά βαθύ: ο  Χριστός μπορεί να θεραπεύσει τον άνθρωπο. Αρκεί να Του επιτρέψουμε να μπει στη ζωή μας. Όπως ο παραλυτικός άφησε τον εαυτό του να μεταφερθεί μπροστά στον Κύριο, έτσι κι εμείς καλούμαστε να πλησιάσουμε τον Χριστό μέσα από την Εκκλησία. Και τότε θα ακούσουμε κι εμείς τον ίδιο λόγο: «Έγειρε»!  Σήκω από την παράλυση της αμαρτίας και περπάτα στον δρόμο της ζωής.

Πατερική μαρτυρία για τη θεραπεία του παραλυτικού

Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, σχολιάζοντας το γεγονός της θεραπείας του παραλυτικού τονίζει ότι ο Χριστός πρώτα θεραπεύει την ψυχή και έπειτα το σώμα. Ο Κύριος γνωρίζει ότι η βαθύτερη αιτία της ανθρώπινης δυστυχίας βρίσκεται στην αμαρτία και στη διάσπαση της σχέσης με τον Θεό. Γι’ αυτό και προηγείται η συγχώρηση: «Δεν είπε πρώτα “σήκω”, αλλά “συγχωρούνται οι αμαρτίες σου”, δείχνοντας ότι η ρίζα της ασθένειας βρίσκεται στην ψυχή». 

Με αυτόν τον τρόπο ο Χριστός φανερώνει ότι η σωτηρία του ανθρώπου δεν είναι απλώς απαλλαγή από σωματικό πόνο, αλλά αποκατάσταση ολόκληρης της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η πίστη των φίλων

Ο Γρηγόριος ο Παλαμάς, του οποίου η μνήμη τιμάται αυτή την ημέρα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πίστη των τεσσάρων φίλων που μετέφεραν τον παραλυτικό. Ο Άγιος επισημαίνει ότι ο Χριστός «είδε την πίστη τους». Δεν αναφέρεται μόνο στον ασθενή, αλλά και σε εκείνους που τον σήκωσαν και τον έφεραν ενώπιόν Του.

Έτσι αποκαλύπτεται ένα βαθύ εκκλησιολογικό μήνυμα: η σωτηρία δεν είναι ατομική υπόθεση. Ο άνθρωπος σώζεται μέσα στο σώμα της Εκκλησίας, μέσα από την προσευχή και την αγάπη των αδελφών του.

Η θεραπεία ως θέωση

Ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς δίδαξε ότι η θεραπεία του ανθρώπου ολοκληρώνεται όταν ο άνθρωπος μετέχει στη χάρη του Θεού. Η κάθαρση της καρδιάς, ο φωτισμός του νου και η κοινωνία με το άκτιστο φως αποτελούν την πορεία της σωτηρίας.

Η θεραπεία του παραλυτικού, λοιπόν, δεν είναι μόνο ένα θαύμα του παρελθόντος. Είναι εικόνα της πνευματικής θεραπείας που προσφέρει ο Χριστός σε κάθε άνθρωπο που προσέρχεται σε Αυτόν με πίστη και μετάνοια.

Η στέγη που ανοίγει

Ένα στοιχείο της ευαγγελικής διήγησης που συχνά περνά απαρατήρητο είναι η πράξη των τεσσάρων φίλων να ανοίξουν τη στέγη του σπιτιού. Η λεπτομέρεια αυτή δεν είναι τυχαία. Οι Πατέρες βλέπουν εδώ μια βαθύτερη πνευματική εικόνα.

Η «στέγη» συμβολίζει όλα όσα σκεπάζονται και κρύβονται την καρδιά του ανθρώπου: τις μέριμνες, τους φόβους, τα πάθη και τις ψευδαισθήσεις που δεν επιτρέπουν στον άνθρωπο να φτάσει στον Θεό. Ο άνθρωπος πολλές φορές βρίσκεται κοντά στον Χριστό, αλλά δεν μπορεί να Τον πλησιάσει. Όχι γιατί ο Θεός είναι μακριά, αλλά γιατί κάτι τον εμποδίζει. Τότε χρειάζεται να «ανοιχθεί η στέγη». Δηλαδή να σπάσουν τα εμπόδια που κρατούν την καρδιά κλειστή.

Η νηστεία, η προσευχή και η μετάνοια λειτουργούν ακριβώς έτσι. Δεν είναι απλώς θρησκευτικές πράξεις. Είναι εργαλεία που ανοίγουν την «στέγη» της καρδιάς ώστε ο άνθρωπος να σταθεί ενώπιον του Χριστού.

Η κάθοδος προς τον Χριστό

Αφού ανοίγεται η στέγη, ο παραλυτικός κατεβαίνει προς τον Χριστό. Η κίνηση αυτή έχει επίσης βαθύ νόημα. Ο άνθρωπος δεν ανεβαίνει προς τον Θεό με υπερηφάνεια. Κατεβαίνει με ταπείνωση. Η ταπείνωση είναι η οδός που οδηγεί στη θεραπεία.

Γι’ αυτό και η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι περίοδος καθόδου. Κατεβαίνουμε μέσα στην καρδιά μας για να συναντήσουμε τον Χριστό. Και εκεί, μέσα στην ταπείνωση, ακούγεται ο λόγος της συγχώρησης και της θεραπείας.

Ο "κράβαττος" που σηκώνεται

Ο ιερός Αυγουστίνος, σχολιάζοντας το χωρίο αυτό παρατηρεί κάτι πολύ βαθύ. Ο Χριστός δεν λέει απλώς στον παραλυτικό να περπατήσει. Του λέει να σηκώσει το κρεβάτι στο οποίο ήταν καθηλωμένο. Γιατί; Διότι το κρεβάτι αυτό ήταν το σύμβολο της αδυναμίας του. Πάνω σε αυτό ήταν δεμένος. Πάνω σε αυτό τον μετέφεραν. Ήταν το σημείο της παραλύσεώς του.

Ο Ιερός Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας το σημείο αυτό τονίζει ότι ο Χριστός επιτρέπει στον θεραπευμένο άνθρωπο να μεταφέρει το κρεβάτι του ώστε να γίνει φανερή η πραγματικότητα του θαύματος. Εκεί που πριν το κρεβάτι κρατούσε τον άνθρωπο δεμένο, τώρα ο άνθρωπος κρατά το κρεβάτι.

Και τώρα ο Χριστός του λέει να το σηκώσει. Με άλλα λόγια, αυτό που κάποτε κρατούσε τον άνθρωπο καθηλωμένο, τώρα γίνεται σημείο νίκης. Από βάρος σε τρόπαιο. Οι Πατέρες βλέπουν εδώ μια πνευματική αλήθεια. Τα πάθη που παραλύουν τον άνθρωπο μπορούν, με τη χάρη του Θεού, να μετατραπούν σε τόπο νίκης. Ο άνθρωπος φεύγει από τον Χριστό κουβαλώντας το ίδιο το σύμβολο της παλιάς του αδυναμίας, όχι πλέον ως βάρος, αλλά ως μαρτυρία της θεραπείας που έλαβε.

Ο άνθρωπος που θεραπεύεται δεν ξεχνά την αδυναμία του. Την σηκώνει ως μνήμη της θεραπείας. Γι’ αυτό και ο παραλυτικός δεν φεύγει απλώς περπατώντας. Φεύγει κουβαλώντας το ίδιο το κρεβάτι που άλλοτε τον κρατούσε καθηλωμένο. Ο άνθρωπος που θεραπεύεται από τη χάρη του Θεού δεν διαγράφει απλώς το παρελθόν του. Το μεταμορφώνει. Εκεί όπου υπήρχε πτώση, φανερώνεται πλέον η δύναμη της θείας χάριτος.

Η σιωπή του παραλυτικού

Ένα ακόμη στοιχείο που συχνά περνά απαρατήρητο είναι η στάση του ίδιου του παραλυτικού. Στο Ευαγγέλιο δεν καταγράφεται καμία παράκληση από τον ίδιο. Δεν λέει τίποτα. Δεν ζητά θεραπεία. Δεν απευθύνει λόγο στον Χριστό. Αυτό είναι εντυπωσιακό! 

Ο Θεοφύλακτος Ωχρίδος, παρατηρεί ότι ο παραλυτικός δεν μιλά, διότι η πίστη εκφράζεται ήδη μέσα από την πράξη των φίλων του και μέσα από την ταπείνωσή του. Η σιωπή αυτή δεν είναι αδυναμία. Είναι εμπιστοσύνη. Ο άνθρωπος αφήνεται στα χέρια των φίλων του και στην κρίση του Χριστού. Και τότε ο Χριστός, βλέποντας την πίστη, δεν θεραπεύει πρώτα το σώμα αλλά την ψυχή: «Τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου».

Με άλλα λόγια, η σιωπή του παραλυτικού αποκαλύπτει μια μεγάλη πνευματική αλήθεια. Υπάρχουν στιγμές όπου η βαθύτερη προσευχή δεν είναι λόγος αλλά παράδοση στον Θεό. Η καρδιά μπορεί να σιωπά, αλλά η πίστη μιλά εκκωφαντικά.

Πνευματική σύνθεση των δύο σημείων

Αν δούμε μαζί τα δύο αυτά στοιχεία, προκύπτει μια βαθιά εικόνα της πνευματικής ζωής. Ο άνθρωπος πλησιάζει τον Χριστό με ταπείνωση και σιωπή. Και όταν λάβει τη χάρη του Θεού, δεν φεύγει απλώς θεραπευμένος. Φεύγει κουβαλώντας το ίδιο το σημείο της παλιάς του αδυναμίας, μεταμορφωμένο πλέον σε μαρτυρία της δύναμης του Θεού. Έτσι η παράλυση γίνεται πορεία, και ο «κράβαττος» γίνεται τρόπαιο.

Οι τέσσερις φίλοι του παραλυτικού

Στην ευαγγελική διήγηση βλέπουμε ότι ο παραλυτικός μεταφέρεται στον Χριστό από τέσσερις ανθρώπους. Οι τέσσερις αυτοί φίλοι ανοίγουν τη στέγη και κατεβάζουν τον ασθενή μπροστά στον Κύριο. Η λεπτομέρεια αυτή δεν είναι τυχαία.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας συχνά βλέπουν στους αριθμούς της Αγίας Γραφής βαθύτερους συμβολισμούς. Ο αριθμός τέσσερα παραπέμπει συχνά στην καθολικότητα και στην πληρότητα του κόσμου, όπως συμβαίνει και με τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα ή με τα τέσσερα Ευαγγέλια.

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος, ερμηνεύοντας παρόμοια χωρία αναφέρει ότι ο άνθρωπος πολλές φορές αδυνατεί μόνος του να φτάσει στον Χριστό. Τότε τον μεταφέρει η πίστη άλλων ανθρώπων. Έτσι, οι τέσσερις φίλοι μπορούν να ιδωθούν ως εικόνα των πνευματικών δυνάμεων που σηκώνουν τον άνθρωπο και τον οδηγούν προς τον Θεό.

Οι τέσσερις αρετές που σηκώνουν τον άνθρωπο

Σε πνευματική ερμηνεία, πολλοί πατερικοί ερμηνευτές συνδέουν τους τέσσερις φίλους με τις βασικές αρετές που στηρίζουν την πνευματική ζωή. Αυτές είναι:

• η πίστη
• η ελπίδα
• η αγάπη
• η ταπείνωση

Όταν αυτές οι αρετές συνεργάζονται, ο άνθρωπος μπορεί να φτάσει μπροστά στον Χριστό ακόμη κι αν είναι πνευματικά παραλυμένος. Κανείς δεν σώζεται μόνος του. Η σωτηρία μέσα στην Εκκλησία είναι πάντοτε κοινοτική πορεία. Γι’ αυτό και ο Χριστός δεν βλέπει μόνο τον παραλυτικό. Το Ευαγγέλιο λέει: «ἰδὼν τὴν πίστιν αὐτῶν». Βλέπει την πίστη όλων.

Η εικόνα αυτή αποκαλύπτει και κάτι ακόμη. Ο παραλυτικός δεν φτάνει στον Χριστό μόνος του. Φτάνει επειδή κάποιοι άλλοι τον σηκώνουν. Αυτή είναι η εικόνα της Εκκλησίας. Η Εκκλησία είναι η κοινότητα που σηκώνει τον άνθρωπο όταν δεν μπορεί να περπατήσει μόνος του. Είναι η κοινότητα που ανοίγει τη «στέγη» των εμποδίων και οδηγεί τον άνθρωπο μπροστά στον Χριστό.

Και τότε ο Χριστός κάνει αυτό που μόνο Εκείνος μπορεί να κάνει. Θεραπεύει πρώτα την ψυχή και έπειτα το σώμα.

Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος επισημαίνει ότι ο Χριστός θεραπεύει πρώτα την ψυχή, διότι η αμαρτία είναι βαθύτερη ασθένεια από τη σωματική παράλυση. Η σωματική ασθένεια αφορά την πρόσκαιρη ζωή. Η αμαρτία όμως τραυματίζει την ίδια την ύπαρξη του ανθρώπου. Γι’ αυτό και ο Χριστός αρχίζει από εκεί όπου βρίσκεται η πραγματική ρίζα του προβλήματος. Πρώτα θεραπεύει την ψυχή και έπειτα το σώμα.

Η συγχώρηση ως σημείο της θείας εξουσίας

Οι γραμματείς που βρίσκονται εκεί αντιδρούν αμέσως. Διότι καταλαβαίνουν πολύ καλά τι σημαίνει αυτή η φράση. Η συγχώρηση των αμαρτιών είναι εξουσία που ανήκει μόνο στον Θεό. Έτσι, όταν ο Χριστός λέει «ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι», αποκαλύπτει έμμεσα την θεότητά Του.

Ο Κύριλλος Αλεξανδρείας εξηγεί ότι ο Χριστός δεν κάνει απλώς ένα θαύμα θεραπείας. Φανερώνει ότι είναι Εκείνος που έχει εξουσία πάνω στην ίδια την αμαρτία. Η θεραπεία του σώματος γίνεται ως ορατό σημείο αυτής της εξουσίας.

Οι Πατέρες τονίζουν ότι η σωτηρία στην Εκκλησία δεν αφορά μόνο το σώμα ή μόνο την ψυχή. Ο Θεός θεραπεύει ολόκληρο τον άνθρωπο. Η συγχώρηση των αμαρτιών ανοίγει τον δρόμο για την αποκατάσταση της ανθρώπινης φύσεως. Και τότε το θαύμα της θεραπείας γίνεται σημείο της νέας ζωής που προσφέρει ο Χριστός.

Η θεραπεία του παραλυτικού και η θεολογία του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά

Το Ευαγγέλιο της ημέρας μάς παρουσιάζει έναν άνθρωπο που βρίσκεται σε πλήρη αδυναμία. Ο παραλυτικός δεν μπορεί να κινηθεί, δεν μπορεί να φτάσει μόνος του στον Χριστό και εξαρτάται από τη βοήθεια άλλων ανθρώπων. Η εικόνα αυτή δεν αφορά μόνο τη σωματική ασθένεια. Οι Πατέρες βλέπουν σε αυτήν την κατάσταση την πνευματική κατάσταση του ανθρώπου μετά την πτώση. Ο άνθρωπος είναι πνευματικά παραλυμένος. Δεν μπορεί μόνος του να φτάσει στον Θεό. Χρειάζεται τη θεία χάρη.

Ακριβώς αυτό τονίζει και η θεολογία του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά. Ο άνθρωπος δεν σώζεται μόνο με τις δικές του δυνάμεις. Η σωτηρία είναι καρπός της συνεργασίας του ανθρώπου με τη χάρη του Θεού. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς διδάσκει ότι η χάρη του Θεού δεν είναι μια αφηρημένη έννοια ή μια απλή θεία εύνοια. Είναι η ίδια η άκτιστη ενέργεια του Θεού που ενεργεί μέσα στον άνθρωπο και τον μεταμορφώνει. Έτσι, η θεραπεία του παραλυτικού γίνεται εικόνα της πνευματικής θεραπείας που προσφέρει η θεία χάρη. Ο άνθρωπος που βρίσκεται σε πνευματική παράλυση σηκώνεται και βαδίζει όταν αγγίξει τη χάρη του Θεού.

Κατακλείδα

Η ευαγγελική περικοπή της Β΄ Κυριακής των Νηστειών δεν είναι απλώς η αφήγηση ενός θαύματος του Χριστού. Είναι μια ζωντανή εικόνα της πνευματικής πορείας του ανθρώπου.

Ο παραλυτικός συμβολίζει τον άνθρωπο που βρίσκεται αδύναμος μπροστά στο βάρος της αμαρτίας και των παθών. Οι τέσσερις φίλοι φανερώνουν τη δύναμη της πίστεως και της αγάπης που λειτουργεί μέσα στην κοινότητα της Εκκλησίας. Η σιωπή του ασθενούς δείχνει την ταπείνωση και την εμπιστοσύνη προς τον Θεό. Και ο «κράβαττος» που σηκώνεται φανερώνει ότι η χάρη του Θεού μπορεί να μετατρέψει ακόμη και την αδυναμία του ανθρώπου σε σημείο νίκης.

Γι’ αυτό και η Εκκλησία τοποθετεί την ημέρα αυτή στο κέντρο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και την συνδέει με τη μνήμη του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά. Διότι η πνευματική ζωή δεν είναι απλώς μια ηθική προσπάθεια του ανθρώπου, αλλά συνεργία με τη χάρη του Θεού που θεραπεύει και μεταμορφώνει τον άνθρωπο.

Όπως τότε ο Χριστός είπε στον παραλυτικό «ἔγειρε», έτσι και σήμερα καλεί κάθε άνθρωπο να σηκωθεί από την πνευματική του παράλυση. Να αφήσει πίσω του την αμαρτία, να στραφεί προς τη μετάνοια και να βαδίσει την οδό της ζωής.

Και τότε ο άνθρωπος ανακαλύπτει ότι η χάρη του Θεού μπορεί να μετατρέψει την αδυναμία σε δύναμη, την πτώση σε πορεία και την παράλυση σε Ανάσταση. Αμήν. Γένοιτο.