Κυριακή Ε΄ Νηστειών: Η δύναμη της μετανοίας και η προετοιμασία για το Πάθος

Γράφει ο Γεώργιος Μεταξάς 

(email: orthologein@gmail.com

Telegram: https://t.me/orthologein) 

Αδέλφια εν Κυρίω αγαπητά, έρρωσθε κι ευδαιμονείτε εν παντί.

Μας αξιώνει και πάλι η αγαθότητα του Θεού να φθάσουμε στην πέμπτη κατά σειρά Κυριακή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Εκκλησία μας, με τη σοφία που τη διακρίνει, δεν τοποθετεί τυχαία τα πρόσωπα και τα γεγονότα μέσα στην λειτουργική της πορεία. Καθώς πλησιάζουμε πλέον στο τέλος της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και προετοιμαζόμαστε να εισέλθουμε στο κατανυκτικό κλίμα της Μεγάλης Εβδομάδος, η Εκκλησία προβάλλει ενώπιόν μας δύο μεγάλες πραγματικότητες της πνευματικής ζωής: αφενός την προαναγγελία του Πάθους του Κυρίου και αφετέρου το παράδειγμα της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας, της μεγάλης αυτής μορφής της μετανοίας.

Οσία Μαρία η Αιγυπτία ως μαρτυρία απόλυτης μετανοίας

Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Η Εκκλησία θέλει να δείξει ότι η πορεία προς την Ανάσταση περνά αναγκαστικά μέσα από τον Σταυρό και ότι η συμμετοχή του ανθρώπου στο μυστήριο της σωτηρίας πραγματοποιείται μέσω της μετανοίας. Η Οσία Μαρία η Αιγυπτία αποτελεί ίσως την πιο χαρακτηριστική μορφή αυτής της αλήθειας. Η ζωή της υπήρξε για πολλά χρόνια βυθισμένη στην αμαρτία και την ακολασία. Όταν όμως έφθασε στα Ιεροσόλυμα και επιχείρησε να εισέλθει στον Ναό της Αναστάσεως για να προσκυνήσει τον Τίμιο Σταυρό, μια αόρατη δύναμη την εμπόδιζε. Τότε συνειδητοποίησε το βάθος της πνευματικής της καταστάσεως και με δάκρυα μετανοίας κατέφυγε στην Υπεραγία Θεοτόκο ζητώντας τη βοήθειά της. Εκείνη η στιγμή υπήρξε η αρχή μιας ριζικής μεταστροφής της ζωής της.

Η Οσία Μαρία πέρασε στη συνέχεια πέρα από τον Ιορδάνη και έζησε δεκαετίες ολόκληρες μέσα στην έρημο, σε άκρα άσκηση, προσευχή και μετάνοια. Η ζωή της έγινε ένα ζωντανό κήρυγμα ότι καμία αμαρτία δεν είναι ισχυρότερη από τη χάρη του Θεού όταν ο άνθρωπος μετανοεί ειλικρινά. Γι’ αυτό και η Εκκλησία την προβάλλει αυτή την Κυριακή ως παράδειγμα και ως προτροπή προς όλους τους πιστούς. Όσο βαθιά κι αν έχει πέσει ο άνθρωπος, η μετάνοια μπορεί να τον οδηγήσει και πάλι προς τον Θεό.

Το Ευαγγέλιο της ημέρας

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τους δώδεκα μαθητὰς αὑτοῦ, καὶ ἢρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. Ὃτι ἰδού, ἀναβαίνομεν εἰς ῾Ιεροσόλυμα, καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς Ἀρχιερεῦσι καὶ γραμματεῦσι, καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ παραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι, καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. Καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ ᾿Ιάκωβος καὶ ᾿Ιωάννης υἱοὶ Ζεβεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε, θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα εἷς ἐκ δεξιῶν σου καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου. Ὁ δὲ ᾿Ιησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε τί αἰτεῖσθε. δύνασθε πιεῖν τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω, καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθῆναι; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· δυνάμεθα. Ὁ δὲ ᾿Ιησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Τὸ μὲν ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε. Καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθήσεσθε· τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ᾿ οἷς ἡτοίμασται. Καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ ᾿Ιακώβου καὶ ᾿Ιωάννου. Ὁ δὲ ᾿Ιησοῦς προσκαλεσάμενος αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν κατακυριεύουσιν αὐτῶν, καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν αὐτῶν· Οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν, ἀλλ᾿ ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν ὑμῖν, ἔσται ὑμῶν διάκονος,καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι πρῶτος, ἔσται πάντων δοῦλος· Καὶ γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν.

(Μαρκ. κεφ 10, στ. 32-45)

Ταυτόχρονα με την μνήμη της Οσιας, έρχεται η σημαντική ευαγγελική περικοπή της ημέρας, η οποία μάς μεταφέρει στο δρόμο προς τα Ιεροσόλυμα, όπου ο Χριστός προαναγγέλλει για τρίτη φορά το Πάθος Του στους μαθητές. Ο Κύριος αποκαλύπτει ότι ο Υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί, θα εμπαιχθεί, θα μαστιγωθεί και θα θανατωθεί, αλλά την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. Οι μαθητές, όμως, αδυνατούν ακόμη να κατανοήσουν πλήρως το νόημα των λόγων Του. Την ίδια στιγμή ζητούν θέσεις δόξης μέσα στη Βασιλεία του Θεού. Τότε ο Χριστός τους υπενθυμίζει ότι η αληθινή δόξα δεν βρίσκεται στην κοσμική εξουσία αλλά στη διακονία και στη θυσία.

Η διδασκαλία αυτή αποκαλύπτει ένα μεγάλο πνευματικό μυστήριο. Ο δρόμος προς τη δόξα περνά μέσα από την ταπείνωση και τη θυσία. Ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος είναι ο Κύριος της δόξης, δεν ήρθε για να υπηρετηθεί αλλά για να υπηρετήσει και να δώσει τη ζωή Του λύτρο υπέρ πολλών. Έτσι η Εκκλησία μάς υπενθυμίζει ότι η πορεία της σωτηρίας δεν είναι δρόμος κοσμικής επιτυχίας αλλά δρόμος σταυρικής θυσίας.

Εάν τώρα ενώσουμε το παράδειγμα της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας με την ευαγγελική διδασκαλία της ημέρας, τότε κατανοούμε βαθύτερα το πνευματικό μήνυμα της Ε΄ Κυριακής των Νηστειών. Η μετάνοια δεν είναι απλώς μια συναισθηματική λύπη για τα σφάλματά μας αλλά μια ριζική αλλαγή της ζωής μας. Είναι η απόφαση του ανθρώπου να εγκαταλείψει τον δρόμο των παθών και να ακολουθήσει τον δρόμο του Σταυρού. Και αυτός ο δρόμος οδηγεί τελικά στην Ανάσταση.

Η Εκκλησία λοιπόν μάς καλεί, λίγο πριν φθάσουμε στο τέλος της Αγίας Τεσσαρακοστής, να εξετάσουμε τον εαυτό μας με ειλικρίνεια. Να αναρωτηθούμε αν η νηστεία, η προσευχή και η άσκηση αυτών των ημερών άλλαξαν πραγματικά την καρδιά μας ή αν περιοριστήκαμε σε μια εξωτερική τήρηση των τύπων. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή δεν είναι απλώς μια περίοδος διατροφικής εγκρατείας αλλά ένα σχολείο μετανοίας και πνευματικής αναγεννήσεως.

Κατακλείδα

Αδέλφια μου εν Κυρίω αγαπητά, η μορφή της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας στέκεται ενώπιόν μας ως ζωντανή μαρτυρία της δύναμης της μετανοίας. Μας υπενθυμίζει ότι όσο βαθιά κι αν έχει πέσει ο άνθρωπος, η χάρη του Θεού μπορεί να τον ανυψώσει όταν επιστρέψει προς Εκείνον με ταπείνωση και συντριβή καρδιάς. Και την ίδια στιγμή η ευαγγελική περικοπή της ημέρας μάς προετοιμάζει για το μεγάλο μυστήριο του Πάθους του Κυρίου, δείχνοντάς μας ότι η σωτηρία περνά μέσα από τον Σταυρό.

Ας αγωνιστούμε λοιπόν κι εμείς με ειλικρινή μετάνοια, προσευχή και ταπείνωση, ώστε να αξιωθούμε να εισέλθουμε καθαρότεροι στο ιερό κλίμα της Μεγάλης Εβδομάδος και να γίνουμε μέτοχοι της χαράς της Αναστάσεως του Κυρίου μας.

Βιβλιογραφία – Πηγές

• Ιερόν Ευαγγέλιον, Μάρκ. 10, 32-45
• Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Βίος Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας
• Τριώδιον Κατανυκτικόν
• Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, Ομιλίες εις το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιον
• Πηδάλιον της Ορθοδόξου Εκκλησίας