Η σχέση των δύο φύλων στην Ορθόδοξη Παράδοση: Δημιουργία, πτώση και θεραπεία του ανθρώπου

Γράφει ο Γεώργιος Μεταξάς 

(email: orthologein@gmail.com

Telegram: https://t.me/orthologein) 

Αδέλφια μου εν Κυρίω αγαπητά, έρρωσθε κι ευδαιμονείτε εν παντί.

Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από μεγάλη σύγχυση γύρω από το ζήτημα των ανθρωπίνων σχέσεων και ιδιαιτέρως γύρω από την σχέση άνδρα και γυναίκας. Πολλές αντιλήψεις παρουσιάζονται ως αυτονόητες ή προοδευτικές, χωρίς όμως να εξετάζεται εάν συμφωνούν με την θεολογία της Εκκλησίας. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται έντονη διάδοση μιας σαρκοκεντρικής θεώρησης των σχέσεων, η οποία τείνει να εξοβελίζει την θεολογική προοπτική, χαρακτηρίζοντάς την ως «σκοταδιστική». Για τον λόγο αυτό καθίσταται αναγκαίο να προσεγγίσουμε το ζήτημα όχι με κοινωνιολογικά ή ιδεολογικά κριτήρια, αλλά μέσα από το πρίσμα της ελληνορθόδοξης παραδόσεως.

Η δημιουργία του ανθρώπου

Η Αγία Γραφή διδάσκει ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από τον Θεό ως άνδρας και γυναίκα. Η διαφορετικότητα των δύο φύλων δεν αποτελεί απλώς βιολογική πραγματικότητα, αλλά μέρος της θείας οικονομίας. Ο Θεός δεν δημιούργησε δύο όμοια όντα, αλλά δύο πρόσωπα που καλούνται να συμπληρώσουν το ένα το άλλο μέσα από έναν συνδυασμό Θείου Έρωτος και ανθρώπινης Αγάπης. Μιλώντας για Θείο Έρωτα, είναι χρήσιμο να τονίσουμε ότι ο έρωτας δόθηκε ως δώρο στον άνθρωπο, προκειμένου να τον απευθύνει στον Δημιουργό του. Μετά την πτώση των πρωτοπλάστων, ο έρως τραυματίστηκε από την φιληδονία και άρχισε να εκτρέπεται προς την σαρκική επιθυμία, παραγκωνίζοντας την αναφορά του προς τον Θεό. Ο σαρκικός έρως, πήρε τη θέση του Θείου Έρωτος, παραγκωνίζοντας τον Θεό.

Η αγάπη δόθηκε στον άνθρωπο ως δώρο, ώστε να εκφράζει ανιδιοτελώς το ευγενέστερο των συναισθημάτων προς το πρόσωπο του άλλου. Αυτή η αγάπη, συνίσταται στον αλληλοσεβασμό, την αλληλοκατανόηση, την αλληλοβοήθεια και άλλα. Η διαφορετικότητα που αναφέρθηκε παραπάνω, όταν συνδυάζεται με την ανιδιοτελή Αγάπη, τότε γίνεται ισχυρός δεσμός συνεργασίας κι αλληλοσυμπλήρωσης, μέσα σε μία άρρηκτη ενότητα, κατά το πρότυπο της κοινωνίας της Αγίας Τριάδος, όπως θα δούμε παρακάτω. 

Η ενότητα αυτή εκφράζεται ήδη στο βιβλίο της Γενέσεως, όπου ο άνθρωπος καλείται να αφήσει τους γονείς του και να ενωθεί με την σύζυγό του, ώστε οι δύο να γίνουν «μία σάρκα». Οι Πατέρες της Εκκλησίας βλέπουν σε αυτή την ένωση όχι μόνο την αρχή της οικογένειας αλλά και μία εικόνα της κοινωνίας και της αγάπης που χαρακτηρίζει την δημιουργία του Θεού.

Ο ιερός Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας την δημιουργία του ανθρώπου, τονίζει ότι ο Θεός ένωσε τον άνδρα και την γυναίκα ώστε να υπάρχει μεταξύ τους αγάπη, αλληλοβοήθεια και παρηγορία μέσα στην ζωή. Η συζυγία δεν θεσπίστηκε μόνο για την τεκνογονία αλλά για να αποτελεί κοινωνία ζωής και συνοδοιπορία προς τον Θεό. Μέσα σε αυτή την ένωση ο άνθρωπος μαθαίνει την αγάπη, την υπομονή και την θυσία.

Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης επισημαίνει ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε ως εικόνα του Θεού, δηλαδή ως πρόσωπο προορισμένο για κοινωνία. Η ενότητα των προσώπων μέσα στην ανθρώπινη σχέση φανερώνει, κατά κάποιον τρόπο, την κοινωνία της Αγίας Τριάδος.

Το μυστήριο της συζυγίας

Στην ορθόδοξη παράδοση ο γάμος δεν είναι απλώς κοινωνικός θεσμός αλλά Μυστήριο. Η ένωση του άνδρα και της γυναίκας ευλογείται από τον Θεό και μετατρέπεται σε πορεία κοινής ζωής και σωτηρίας. Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο, διαβάζουμε: "Από δε αρχής κτίσεως άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς˙ ένεκεν τούτου καταλείψει άνθρωπος τον πατέρα αυτού και την μητέρα, και έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν˙ ώστε ουκέτι εισίν δύο αλλά μία σαρξ" (Μαρκ. κεφ. 10, στ. 6-8). Αυτή είναι η πεμπτουσία της συζυγικής ενώσεως. Της ενώσεως του ανδρός με την γυναίκα. Ο ευαγγελιστής, σε αυτήν την περικοπή, μας δίνει θαυμάσια την ένωση των "διαφορετικών", η οποία δεν περιορίζεται απλώς σε μια τελετουργική πράξη του Μυστηρίου, αλλά εκφράζεται και μέσα από την σωματική ένωση των συζύγων, τη συνουσία.

Η συνουσία, αποτελεί την ένωση δύο... "ουσιών". Με τον όρο "ουσία", οι αρχαίοι εννοούσαν την ψυχή. Η ερωτική συνεύρεση του ζεύγους, ενώνει τις δύο ψυχές. Γίνονται ένα. Κι αυτό ακριβώς το Μυστήριο είναι που εννοεί ο Θείος Μάρκος με αυτό το απόσπασμα. Οι δύο σάρκες δια της συνουσίας γίνονται μία και μέσω αυτής, οι δύο ψυχές γίνονται μία. Και τότε εμφανίζεται το Μυστήριο της "ομόνοιας", στο οποίο κανείς δεν αναφέρεται. Το Μυστήριο της ομόνοιας, είναι το αποτέλεσμα της ενωσεως σαρκός και ουσίας. Ο όμοιος νους! Το γεγονός ότι το ζεύγος σκέφτεται ως ένα πρόσωπο, δρα ως ένα πρόσωπο και λειτουργεί ως ένα πρόσωπο, κατ' αναλογίαν της κοινωνίας προσώπων που βλέπουμε στην Αγία Τριάδα, η οποία αν και χωρίζεται σε τρεις υποστάσεις, διατηρεί μία ουσία. Σκέπτεται, δρα και λειτουργεί ως μονάδα. Κι έτσι έπλασε ο Θεός τον άνθρωπο και τον έκανε προτύπωση του εαυτού Του.

Ο Απόστολος Παύλος παρομοιάζει την σχέση του συζύγου και της συζύγου με την σχέση του Χριστού και της Εκκλησίας. Αυτό δείχνει ότι η συζυγία δεν είναι μόνο ένωση σωμάτων αλλά ένωση ζωής, αγάπης και θυσίας. Κι αυτό είναι κάτι, που έρχεται να επιβεβαιώσει και να σφραγίσει τα παραπάνω. Η οικογένεια, επομένως, γίνεται μικρή Εκκλησία, χώρος όπου ο άνθρωπος μαθαίνει να αγαπά, να συγχωρεί και να θυσιάζεται για τον άλλον.

Στην δε προς Εφεσίους επιστολή του, ο Απόστολος των Εθνών τονίζει: "Τὸ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν· ἐγὼ δὲ λέγω εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν." (Εφεσ. κεφ. 5, στ. 32). Οι Πατέρες της Εκκλησίας ερμηνεύουν το χωρίο αυτό ως εξής: ο σύζυγος καλείται να αγαπά την σύζυγό του όπως ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία, δηλαδή με αγάπη θυσιαστική και ανιδιοτελή. Από την άλλη πλευρά, η σύζυγος καλείται να ανταποκρίνεται σε αυτή την αγάπη με εμπιστοσύνη και αφοσίωση. Έτσι η οικογένεια γίνεται μια μικρή εικόνα της σχέσεως Χριστού και Εκκλησίας. Η ανθρώπινη αγάπη μεταμορφώνεται σε δρόμο σωτηρίας, γιατί μέσα από αυτήν ο άνθρωπος μαθαίνει την αυτοθυσία, την υπομονή και την αληθινή κοινωνία των προσώπων. 

Ο ιερός Χρυσόστομος εξηγεί ότι ο Θεός δεν δημιούργησε τον γάμο μόνο για την τεκνογονία αλλά κυρίως για την κοινωνία ζωής και την παρηγορία των ανθρώπων. Σε μια από τις ομιλίες του λέγει περίπου το εξής νόημα: Ο Θεός ένωσε τον άνδρα και την γυναίκα ώστε να υπάρχει αγάπη, αλληλοβοήθεια και παρηγορία στην ανθρώπινη ζωή. Δεν τους ένωσε μόνο για την γέννηση παιδιών αλλά για να είναι ο ένας στήριγμα του άλλου.

Η σκέψη αυτή είναι πολύ σημαντική γιατί δείχνει ότι η Εκκλησία βλέπει την συζυγία ως κοινωνία αγάπης και αλληλοστήριξης, όχι απλώς ως βιολογική ή κοινωνική ανάγκη.

Ένα από τα πιο παρεξηγημένα σημεία του Μυστηρίου του γάμου, είναι το χωρίο «ἡ δὲ γυνὴ ἵνα φοβῆται τὸν ἄνδρα» (Εφεσ. κεφ. 5, στ. 33). Είναι από τα πιο παρεξηγημένα χωρία της Καινής Διαθήκης και μια πατερική ερμηνεία του δίνει μεγάλη θεολογική ισορροπία. Οι Πατέρες, ιδιαίτερα ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, εξηγούν ότι ο «φόβος» εδώ δεν σημαίνει τρόμο ή υποταγή αλλά σεβασμό και τιμή μέσα στην αγάπη. Δηλαδή η συζυγία στηρίζεται σε δύο αρετές που αλληλοσυμπληρώνονται: την θυσιαστική αγάπη του άνδρα και τον σεβασμό της γυναίκας.

Η ασκητική διάσταση της σχέσης

Η Εκκλησία δεν αντιμετωπίζει την ανθρώπινη σχέση με καθαρά βιολογικούς όρους. Η σεξουαλικότητα συνδέεται με τον αγώνα του ανθρώπου να ζήσει μέσα στην εγκράτεια και την καθαρότητα της καρδιάς. Άλλωστε, αποτελεί και Θεία εντολή: "Καί εὐλόγησεν ὁ Θεὸς τὸν Νῶε καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ καὶ εἶπεν αὐτοῖς· αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γῆν καὶ κατακυριεύσατε αὐτῆς." (Γεν. κεφ. 9, στ. 1). Αν και η διαιώνιση του ανθρωπίνου είδους αποτελεί ένα σημαντικό σημείο της ανθρώπινης ύπαρξης, ωστόσο, αυτή θα πρέπει να γίνεται εν Θεώ και κατά Θεόν. Όχι ανεξέλεγκτα.

Η προσευχή, η νηστεία και η ταπείνωση βοηθούν τον άνθρωπο να μεταμορφώσει τις επιθυμίες του και να τις εντάξει μέσα σε μια σχέση αγάπης και ευθύνης. Έτσι η συζυγία γίνεται όχι μόνο πηγή χαράς αλλά και δρόμος αγιασμού. Εάν διαβάσουμε τους βίους των Αγίων, θα διαπιστώσουμε ότι η μεγάλη τους πλειοψηφία προέρχεται από ευσεβείς γονείς, οι οποίοι ζούσαν εν Θεώ και κατά Θεόν. Κι αυτό δεν είναι τυχαίο. Η ενάρετη ζωή ενός ζεύγους, αγιάζει και τον καρπό της ενώσεώς τους.

Η αλλοίωση της σχέσης από τα πάθη

Σύμφωνα με αρκετούς Πατέρες της Εκκλησίας, ο προπτωτικός άνθρωπος βίωνε αγγελικό βίο. Είχε δηλαδή αγγελικές δυνάμεις. Για τον λόγο αυτό κι η σχέση του άνδρα με την γυναίκα ήταν σε πλήρη αρμονία με την Θεία βούληση. Μετά την πτώση όμως, ο άνθρωπος συχνά βιώνει την σχέση με τρόπο εγωιστικό. Η φιληδονία, η ιδιοτέλεια και η επιθυμία κυριαρχίας μπορούν να διαστρέψουν την αληθινή αγάπη και να μετατρέψουν την σχέση σε πεδίο συγκρούσεως ή εκμεταλλεύσεως.

Αυτό έχει δημιουργήσει "παρέκκλίσεις" από την ομαλότητα με την οποία έπλασε ο Θεός τον άνθρωπο. Στην Παλαιά Διαθήκη, διαπιστώνουμε ότι η ανθρωπότητα είχε δύο τρομερές πτώσεις, οι οποίες επέφεραν την αντίδραση του Θεού. Στην πρώτη, ο Θεός μάλιστα φαίνεται να έχει μετανοιώσει που δημιούργησε τον άνθρωπο: "καὶ εἶπεν ὁ Θεός· ἀπαλείψω τὸν ἄνθρωπον, ὃν ἐποίησα ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς, ἀπὸ ἀνθρώπου ἕως κτήνους καὶ ἀπό ἑρπετῶν ἕως πετεινῶν τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι μετεμελήθην ὅτι ἐποίησα αὐτούς." (Γεν. κεφ. 6, στ. 7). Η διαφθορά της ανθρωπότητας είχε φθάσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε η Αγία Γραφή μιλά για πλήρη ηθική κατάπτωση. Η αντίδραση του Θεού, ήταν ο κατακλυσμός.

Στη δεύτερη περίπτωση, βρίσκουμε τις δύο περιοχές Σόδομα και Γόμορρα, όπου κι εκεί πάλι βλέπουμε την παρά φύσιν σαρκική αμαρτία να κυριαρχεί: "καὶ ἐξεκαλοῦντο τὸν Λὼτ καὶ ἔλεγον πρὸς αὐτόν· ποῦ εἰσιν οἱ ἄνδρες οἱ εἰσελθόντες πρὸς σὲ τὴν νύκτα; ἐξάγαγε αὐτοὺς πρὸς ἡμᾶς, ἵνα συγγενώμεθα αὐτοῖς." (Γεν. κεφ. 19, στ. 5). Η επέμβαση του Θεού, ήταν να κατακαύσει τις δύο αυτές περιοχές με φωτιά και θειάφι.

Οι Πατέρες, ομολογούν ότι αυτά τα χρόνια που ζούμε, είναι τα ίδια με της εποχής του κατακλυσμού. Κι αυτό, δεν έχει να κάνει μόνο με τα παρά φύσιν αμαρτήματα. Είναι ένας συνδυασμός πολλών πραγμάτων. Μαζί με τα παρά φύσιν, ανθούν οι ανεξέλεγκτες ερωτικές συνευρέσεις, η ανεξέλεγκτη αλλαγή ερωτικών συντρόφων, η πολλαπλή ερωτική συνεύρεση, η χαλάρωση σε σημείο διάλυσης των ηθών και κυρίως, η αποθεοποίηση της ανθρωπότητας. Όλα επιτρέπονται στον "βωμό" της ηδονής. Ο δε Θεός, έχει παραγκωνιστεί στον σχεδόν απόλυτο βαθμό. Αρκεί κάποιος να διαβάσει τις ειδήσεις για να καταλάβει το μέγεθος της πτώσης. Περιπτώσεις όπως ο περιβόητος Επστάιν, ο διαβόητος Ντίντι, τα ξακουστά "Porta Potty Parties" στο Ντουμπάι, το περιβόητο "Only fans" και πάρα πολλά ακόμη, καταδεικνύουν ότι η "σεξουαλική απελευθέρωση" πέτυχε την αποκτήνωση των ανθρώπων.

Σε όλο αυτό το πτωτικό σκηνικό, θα πρέπει να τοποθετήσουμε και τους αποκαλούμενους "τρανσέξουαλ". Πρόκειται για την επιτομή της παρά φύσιν αμαρτίας, όπου βιολογικοί άνδρες τιμούν απροκάλυπτα την Μπαφομέτ, γινόμενοι εικόνα και ομοίωση αυτής.

Για να κατανοήσουμε την Μπαφομέτ, θα καταφύγω στην ιστοσελίδα της Britanica, η οποία αναφέρει σχετικά:

"Η Μπαφόμετ, ένα εφευρεθέν ειδωλολατρικό ή γνωστικό είδωλο ή θεότητα, την λατρεία της οποίας κατηγορήθηκαν οι Ναΐτες και η οποία αργότερα υιοθετήθηκε από διάφορους συγγραφείς του αποκρυφισμού και του μυστικισμού.>>

>> Η πρώτη γνωστή αναφορά στον Μπαφόμετ έγινε σε μια επιστολή που γράφτηκε το 1098 από τον Ανσέλμο του Ριμπομόντ, στην οποία περιγράφεται η πολιορκία της Αντιόχειας κατά τη διάρκεια της Πρώτης Σταυροφορίας. Ο Ανσέλμος ανέφερε ότι οι Τούρκοι «καλούσαν δυνατά τον Μπαφόμετ». Οι περισσότεροι μελετητές πιστεύουν ότι το όνομα αυτό είναι παραφθορά του «Μαχόμετ», ή Μωάμεθ, του ιδρυτή του Ισλάμ. ". Και παρακάτω αναφέρει: "Στο βιβλίο του Dogme et rituel de la haute magie (1854–56· Η Δοξασία και το Τελετουργικό της Υψηλής Μαγείας), ο επιφανής Γάλλος αποκρυφιστής Ελίφας Λεβί δημιούργησε τον Μπαφόμετ, ο οποίος έχει καταστεί αναγνωρισμένη εικόνα του αποκρυφισμού. Το εξώφυλλο του βιβλίου ήταν μια ζωγραφιά του Μπαφόμετ, που απεικονιζόταν ως «Σαββατική Κατσίκα» — μια ερμαφροδιτική, φτερωτή ανθρώπινη μορφή με κεφάλι και πόδια κατσίκας, στολισμένη με πολυάριθμα εσωτεριστικά σύμβολα. (πηγή: Britanica)

Η δε Μπαφομέτ εμφανίζεται με ανδρικό μόριο και γυναικείο στήθος, κάτι που βλέπουμε στους τρανσέξουαλ. Καθώς η Μπαφομέτ έχει γίνει μία από τις κυρίαρχες μορφές του σατανισμού, γίνεται κατανοητό ότι η όλη εικόνα στρέφεται ενάντια στον Θεό.

Η Εκκλησία βλέπει τα φαινόμενα αυτά ως αποτέλεσμα των παθών που τραυματίζουν την ανθρώπινη φύση. Για τον λόγο αυτό η πνευματική ζωή δεν περιορίζεται σε εξωτερικούς κανόνες αλλά αποσκοπεί στην θεραπεία της καρδιάς. Ο δε Όσιος Ιωάννης της Κλίμακος παρουσιάζει την πνευματική ζωή ως θεραπευτική πορεία, κατά την οποία ο άνθρωπος αγωνίζεται να απαλλαγεί από τα πάθη και να αποκτήσει τις αρετές που τον οδηγούν στην ένωση με τον Θεό. 

Η πατερική κατανόηση της «παρά φύσιν» αμαρτίας

Οι Πατέρες της Εκκλησίας χρησιμοποιούν συχνά τον όρο «παρά φύσιν», αλλά δεν τον χρησιμοποιούν απλώς για να δηλώσουν κάτι που είναι ασυνήθιστο ή κοινωνικά μη αποδεκτό. Ο όρος έχει θεολογική σημασία. Σύμφωνα με την πατερική θεολογία, ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο με μια συγκεκριμένη τάξη της φύσεως. Η φύση του ανθρώπου έχει σκοπό, κατεύθυνση και προσανατολισμό προς τον Θεό.

Όταν ο άνθρωπος χρησιμοποιεί τις δυνάμεις της φύσεώς του σύμφωνα με τον σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν, τότε ζει κατά φύσιν. Όταν όμως τις στρέφει προς διαφορετική κατεύθυνση, τότε ζει παρά φύσιν. Αυτή την διάκριση την συναντούμε ιδιαίτερα στον Όσιο Μάξιμο τον Ομολογητή, ο οποίος διδάσκει ότι:

• κατά φύσιν ζωή είναι η ζωή σύμφωνα με την θεία τάξη
• παρά φύσιν είναι η διαστροφή των φυσικών δυνάμεων
• υπέρ φύσιν είναι η κατάσταση της θεώσεως.

Η ερμηνεία του πάθους

Για τους Πατέρες, τα πάθη δεν είναι απλώς ηθικά λάθη. Είναι διαστρεβλώσεις των φυσικών δυνάμεων της ψυχής. Για παράδειγμα:

• η επιθυμία δημιουργήθηκε για να στραφεί προς τον Θεό
• η αγάπη δημιουργήθηκε για να ενώνει τους ανθρώπους
• η δύναμη δημιουργήθηκε για την άσκηση της αρετής.

Όταν όμως οι δυνάμεις αυτές στραφούν προς την φιληδονία, την φιλαυτία ή την κυριαρχία πάνω στους άλλους, τότε μετατρέπονται σε πάθη. Την ιδέα αυτή την αναπτύσσει ιδιαίτερα και ο Όσιος Ιωάννης της Κλίμακος, ο οποίος γράφει ότι τα πάθη είναι αρρώστιες της ψυχής που χρειάζονται θεραπεία.

Η ποιμαντική στάση της Εκκλησίας

Η Εκκλησία έχει σαφή διδασκαλία για το ήθος των σχέσεων, όμως ταυτόχρονα αντιμετωπίζει κάθε άνθρωπο με αγάπη και διάκριση. Κανείς δεν αποκλείεται από την φροντίδα της Εκκλησίας και όλοι καλούνται να βαδίσουν τον δρόμο της μετανοίας και της πνευματικής θεραπείας. Η Εκκλησία, διατηρεί μια στάση διαχωρισμού αμαρτίας κι αμαρτωλού. Η αμαρτία καταδικάζεται, ενώ ο αμαρτωλός παιδαγωγείται. Η Εκκλησία βλέπει τον αμαρτωλό με κατανόηση, συμπόνια και θλίψη. Αυτό προέρχεται από το γεγονός ότι βλέπει τον άνθρωπο ως εικόνα Θεού, όχι ως απλή οντότητα. Καθώς αποτελεί Νύμφη Χριστού, μετατρέπεται σε στοργική μητέρα όπου στους κόλπους της βρίσκει παρηγοριά ο κάθε αμαρτωλός, ασχέτως της σοβαρότητας της αμαρτίας του. Κι ο ίδιος ο Θεός, αγαπά τον αμαρτωλό, αλλά αποστρέφεται την αμαρτία. Οι Πατέρες διδάσκουν ότι το μόνο αμάρτημα που δεν συγχωρείται είναι η αμετανοησία, δηλαδή η επίμονη άρνηση της μετανοίας. Όλα τα υπόλοιπα αμαρτήματα, συγχωρούνται, αρκεί να υπάρχει ειλικρινή μετάνοια και συντριβή καρδίας.

Θα ρωτήσει κάποιος: "Μα μπορεί ο Θεός να συγχωρέσει τον ομοφυλόφιλο, την ομοφυλόφιλη, τον παιδεραστή και τον τρανσέξουαλ;" Ναι! Για να είμαι πιο σαφής, θέλει να τους συγχωρέσει. Το αν μπορεί, εξαρτάται από την προαίρεση του αμαρτωλού. Κι αυτό, διότι όπως ανέφερα πιο πριν, εξαρτάται από το αν θα υπάρχει μετάνοια. Κι η μετάνοια, είναι το αποτέλεσμα της συναίσθησης.

Κι ας μου επιτραπεί εδώ, να τονίσω το εξής. Πολλοί σπεύδουν να κατηγορήσουν είτε τον αμαρτωλό, είτε τον διάβολο για τις αμαρτίες. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι άλλη αδέλφια μου. Δεν φταίει ούτε ο αμαρτωλός, ούτε ο διάβολος. Εμείς φταίμε! Εμείς οι αυτοαποκαλούμενοι "χριστιανοί", που δεν καθίσαμε με αγάπη, πραότητα και διάκριση να διδάξουμε τον Θεό στα παιδιά μας, στο γείτονά μας, στον κάθε αμαρτωλό. Κι αυτοί οι άνθρωποι, δεν γνώρισαν τι σημαίνει Θεός. Κι όσοι γνώρισαν, τον γνώρισαν με λάθος τρόπο. Πολλές φορές συζητάω με γονείς παιδιών και διαπιστώνω ότι κάποιοι χριστιανοί προσπάθησαν επιτακτικά να επιβάλλουν τον εκκλησιασμό και τη μετοχή στα Μυστήρια της Εκκλησίας, με αποτέλεσμα αυτά τα παιδιά να αντιδράσουν. Γνωρίζω και συνομιλώ με παιδιά που ουδέποτε τους μίλησε κάποιος για τον Χριστό και την εν Χριστώ Αγάπη. Δια τούτο, καλό είναι να μην σπεύδουμε να κρίνουμε και να κατακρίνουμε τους αμαρτωλούς, όσο επαχθές κι αν είναι το αμάρτημά τους. Άλλωστε "ο αναμάρτητος, πρώτος τον λίθο βαλλέτω".

Η ποιμαντική παράδοση γνωρίζει επίσης την έννοια της οικονομίας, δηλαδή την διάκριση με την οποία οι πνευματικοί πατέρες καθοδηγούν τους ανθρώπους λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις της ζωής τους. Δεν μπορώ να πω ότι δεν υπάρχουν αδιάκριτοι ιερείς που καταδικάζουν τον αμαρτωλό ένεκεν της αμαρτίας. Αυτοί όμως αποτελούν εξαίρεση στον κανόνα. Σκοπός της Εκκλησίας δεν είναι να καταδικάσει τον άνθρωπο αλλά να τον οδηγήσει στην σωτηρία.

Η Εκκλησία δεν αντιμετωπίζει τα πάθη μόνο ως παραβάσεις κανόνων αλλά ως τραύματα της ανθρώπινης φύσεως. Οι Πατέρες διδάσκουν ότι όταν ο άνθρωπος απομακρύνεται από τον Θεό, οι φυσικές δυνάμεις της ψυχής του διαστρέφονται και λειτουργούν «παρά φύσιν». Η πνευματική ζωή επομένως δεν έχει ως σκοπό απλώς να επιβάλει κανόνες αλλά να θεραπεύσει τον άνθρωπο, ώστε να επανέλθει στην φυσική του κατάσταση και να ζήσει πάλι σύμφωνα με την θεία τάξη της δημιουργίας.

Κατακλείδα

Η ορθόδοξη διδασκαλία για τις ανθρώπινες σχέσεις δεν αποτελεί απλώς ένα σύνολο ηθικών κανόνων. Αποτελεί μέρος της βαθύτερης θεολογίας της Εκκλησίας για τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από τον Θεό ως πρόσωπο προορισμένο για κοινωνία αγάπης. Η ένωση του άνδρα και της γυναίκας δεν είναι τυχαία ούτε αποκλειστικά βιολογική πραγματικότητα, αλλά εντάσσεται στο σχέδιο της δημιουργίας και φανερώνει την κλήση του ανθρώπου προς την ενότητα και την αγάπη.

Με την πτώση, όμως, οι δυνάμεις της ανθρώπινης φύσεως τραυματίστηκαν και η αγάπη πολλές φορές αλλοιώθηκε από τα πάθη. Η φιληδονία, η φιλαυτία και η εγωιστική επιθυμία κυριαρχίας διαστρεβλώνουν την σχέση και οδηγούν τον άνθρωπο σε δρόμους που απομακρύνονται από την θεία τάξη της δημιουργίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι η φύση του ανθρώπου καταστράφηκε, αλλά ότι χρειάζεται θεραπεία.

Η Εκκλησία υπάρχει ακριβώς για αυτόν τον λόγο. Δεν λειτουργεί ως δικαστήριο που καταδικάζει τον άνθρωπο, αλλά ως πνευματικό θεραπευτήριο που τον καλεί σε μετάνοια και επιστροφή στον Θεό. Μέσα από την προσευχή, την νηστεία, την άσκηση των αρετών και την χάρη των Μυστηρίων, ο άνθρωπος μπορεί να επαναφέρει τις δυνάμεις της ψυχής του στην φυσική τους τάξη και να βαδίσει τον δρόμο της πνευματικής ανακαινίσεως.

Η Εκκλησία λοιπόν καλεί όλους τους ανθρώπους, χωρίς εξαίρεση, να στραφούν προς τον Θεό. Κανείς δεν είναι οριστικά χαμένος, όσο υπάρχει μετάνοια. Η αγάπη του Θεού παραμένει πάντοτε ανοιχτή προς τον άνθρωπο και περιμένει την ελεύθερη ανταπόκρισή του.

Σε μια εποχή όπου η σύγχυση γύρω από τις ανθρώπινες σχέσεις αυξάνεται ολοένα και περισσότερο, η ορθόδοξη παράδοση υπενθυμίζει ότι η αληθινή ελευθερία δεν βρίσκεται στην ανεξέλεγκτη ικανοποίηση των επιθυμιών, αλλά στην απελευθέρωση του ανθρώπου από τα πάθη. Και αυτή η ελευθερία γεννιέται μόνο μέσα από την εν Χριστώ ζωή.

Έτσι η οικογένεια γίνεται τόπος ευλογίας και πνευματικής αναπτύξεως και η ανθρώπινη αγάπη μεταμορφώνεται σε εικόνα της θείας αγάπης.

Βιβλιογραφία

Αγία Γραφή

• Γένεσις
• Κατά Ματθαίον
• Κατά Μάρκον
• Προς Εφεσίους

Πατερική βιβλιογραφία

Ιωάννης ο Χρυσόστομος

• Ομιλίες εις την προς Εφεσίους
• Περί γάμου και παρθενίας
• Περί κενοδοξίας και ανατροφής τέκνων

Μέγας Βασίλειος 

• Κανονικές επιστολές
• Ασκητικοί κανόνες

Όσιος Γρηγόριος ο Θεολόγος

• Λόγοι θεολογικοί
• Λόγοι ηθικοί

Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής

• Περί διαφόρων αποριών
• Κεφάλαια περί αγάπης
• Ασκητική Πατερική Παράδοση

Όσιος Ιωάννης της Κλίμακος 

• Κλίμαξ (ιδίως τα κεφάλαια περί παθών και εγκρατείας)

Σύγχρονη Ορθόδοξη Θεολογία

Όσιος Παΐσιος ο Αθωνίτης

• Πνευματικές νουθεσίες (ιδίως τα μέρη που αφορούν την οικογένεια και την πνευματική ζωή)

Θεολογικά έργα

• Ιωάννης Ρωμανίδης – Πατερική Θεολογία
• Χρήστος Γιανναράς – Πρόσωπο και Έρως
• Μητροπολίτης Ιερόθεος Βλάχος – Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεί α
• Παναγιώτης Νέλλας – Ζώον Θεούμενον