Κατ' οίκον προσευχή (λιβάνι, κομποσκοίνι, δεήσεις)

 

Γράφει ο Γεώργιος Μεταξάς

⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ: ΜΗΝ ΚΑΝΕΤΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣ Ή ΑΣΚΗΣΕΙΣ, ΕΑΝ ΔΕΝ ΠΑΡΕΤΕ ΠΡΩΤΑ ΕΥΛΟΓΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΣΑΣ! (εξαιρείται η περίπτωση που κάνουμε κομποσκοίνι για τον εαυτό μας ή για κάποιον άλλο) 

Αδέλφια εν Κυρίω αγαπητά, έρρωσθε κι ευδαιμονείτε εν παντί.

Κατ' όπιν σχετικής αιτήσεως μερίδας αναγνωστών και φίλων, σήμερα θα αναφερθούμε στο θέμα της κατ' οίκον και κατ' ιδίαν προσευχής. Μου έγινε αυτό το αίτημα, διότι πολλοί ιστοχώροι που αναφέρονται σε αυτό το θέμα, εμφανίζουν ολόκληρα κατεβατά για έκαστο των θεμάτων που θ' αναπτύξουμε σήμερα, με αποτέλεσμα πολλά αδέλφια μας να... "τρομάζουν". Σκέφτονται: "πότε να τα κάνω όλα αυτά; Έχω τόσα πράγματα όλη μέρα να κάνω που φτάνω σπίτι κι είμαι σχεδόν ετοιμόρροπος..." Ακόμη δε κι οι γυναίκες που έχουν σπίτι να κρατήσουν κι ένα τσούρμο παιδιά, κι εκείνες τρομάζουν.

Ησυχάστε! Ο Θεός, θέλει μεν να προσευχόμαστε, αλλά δε θέλει να γκρεμιζόμαστε κιόλας από την κούραση ή την υπερβολική άσκηση. Αυτά είναι για τους μοναχούς και τους ασκητές. Βέβαια, όσο περισσότερα μπορεί να κάνει ένας λαϊκός - πάντα με την ευλογία του πνευματικού του - τόσο το καλύτερο. Και τονίζω το "με την ευλογία του πνευματικού του", διότι άσκηση χωρίς ευλογία, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην υπερηφάνεια και τον εγωισμό.

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν να δούμε πώς μπορούμε να κάνουμε κατ' οίκον προσευχή.

Το κομποσκοίνι

Το κομποσκοίνι, είναι ένα όμορφο κι απλό μέσο προσευχής. Δημιουργείται από νήμα (μαλλί, μετάξι, φλος, νάϋλον κ.α.) κι αποτελείται από μία σειρά κόμπων. Ο κάθε κόμπος αποτελείται από 9 σταυρούς που δημιουργούνται κατά την πλέξη. Το σύνολο των κόμπων, διαφέρει ανάλογα με την χρήση και το υλικό. Για παράδειγμα, το κομποσκοίνι χειρός, το οποίο φοριέται στο αριστερό μας καρπό, εάν είναι από εξάκλωνο μαλλί, έχει 33εις κόμπους και συμβολίζει τα 33 χρόνια που έζησε ο Ιησούς στη γη. Εάν όμως είναι από φλος ή μετάξι, ή βαμβακερό νήμα ή κηρωμένο βαμβακερό νήμα ή νάϋλον κοκ, συνήθως είναι "όσο πάρει". Ο κατασκευαστής του κομποσκοινιού, είτε ρασοφόρος είτε λαϊκός, οφείλει κατά την κατασκευή του να λέει τη λεγομένη "μονολόγητη ευχή", την οποία θα δούμε παρακάτω ποια είναι.

Πάμε πρώτα να δούμε ποιος είναι ο καθιερωμένος αριθμός κόμπων.

• 300οι κόμποι: Το 300άρι κομποσκοίνι, λέγεται και Παρακλητικό, καθώς η ολοκλήρωση των 300ων κόμπων (θα το εξηγήσουμε στη συνέχεια) αποτελεί μια παράκληση, είτε στον Χριστό, είτε στη Θεοτόκο, είτε σε κάποιον Άγιο. Επίσης, εάν "γυρίσουμε" 3εις φορές το 300άρι, συμπληρώνουμε μια Θεία Λειτουργία, εάν για κάποιον λόγο δεν μπορούμε να εκκλησισστούμε. Μην επαναπαυτείτε με αυτό όμως και πείτε "α, ωραία! Δε θα πάω στη Θεία Λειτουργία, θα κάνω τρία 300άρια και καθάρισα". Λάθος! Τα τρία 300άρια, είναι για έκτακτες περιπτώσεις. Όχι τρόπος αποφυγής της Θείας Λειτουργίας.
• 150 κόμποι: Είναι μισό 300άρι. Εδώ, οι μοναχοί έχουν ένα μυστικό. Στην αρχή του κομποσκοινιού, προσθέτουν 2 κοντά σχοινάκια στα οποία περνούν 6 και 3εις χάντρες αντίστοιχα οι οποίες είναι σφιχτά περασμένες ώστε να μην μετακινούνται εύκολα. Αυτό το κάνουν ώστε σε κάθε "γύρισμα" να μετακινούν μία χάντρα. Έτσι, έχοντας μετακινήσει 6 χάντρες, συμπληρώνουν μια Θεία Λειτουργία. Επειδή ωστόσο υπάρχουν κι οι κανόνες, οι άλλες τρεις μετακινούνται ανά μία, κάθε φορά που έχουν συμπληρώσει μια εξάδα χαντρών. Έτσι είναι σα να κάνουν 3εις Θείες Λειτουργίες. Αυτό έχει να κάνει με τους κανόνες του μοναστηριού, ή της σκήτης, ή του πνευματικού τους.
• Το 100άρι: Αποτελείται από 100 κόμπους. Κι εδώ σε ορισμένους μοναχούς θα δούμε τα δύο σχοινάκια με τις χάντρες. Μόνο που εδώ έχουμε 9 χάντρες στο ένα, τρεις στο άλλο και μετράνε ανάποδα και κάποιες φορές αυτόνομα. Δηλαδή, σε κάθε "γύρισμα" του κομποσκοινιού, μετακινείται μία από τις 9 χάντρες. Όταν συμπληρωθούν οι 9 χάντρες έχει ολοκληρωθεί μία Θεία Λειτουργία. Επίσης ο μοναχός μπορεί να επιλέξει να μην μετακινήσει τις 9, αλλά τις 3εις και τότε έχει μία Παράκληση.
• Το 50άρι: Το 50άρι, συνήθως δεν χρησιμοποιείται για Παρακλήσεις ή Θείες Λειτουργίες, διότι είναι μικρό κι αν χρησιμοποιήσει κάποιος χάντρες, θα πρέπει να βάλει δύο σχοινάκια με 6 χάντρες το καθ' ένα. Κι εκεί, σίγουρα θα ξεχαστεί. Οπότε το 50άρι είναι ιδανικό για διακριτική προσευχή, είτε στο δρόμο, είτε στην εκκλησία. Δεν υπάρχει λόγος να χρησιμοποιούμε στο δρόμο ή στην εκκλησία 100άρια, 150άρια ή 300άρια. Εκτός του ότι είναι υπερβολή, δείχνει έπαρση, υπερηφάνεια κι εγωισμό. Μείνετε ταπεινοί στις προσευχές με το κομποσκοίνι όταν είστε σε δημόσιο χώρο. Στο σπίτι, χρησιμοποιείτε ό,τι θέλετε.
• Κομποσκοίνι χειρός: Αυτό, όπως είπαμε, φοριέται στον καρπό του αριστερού χεριού. Η χρήση του ως "βραχιόλι" είναι κυρίως προστατευτική. Το βγάζουμε όμως όταν κάνουμε μπάνιο στην μπανιέρα, ή την θάλασσα, ή την πισίνα και όπου αλλού. Οι λόγοι είναι δύο: πρώτον για να μην χάνεται η ευλογία, ειδικά εάν το έχουμε σταυρώσει σε εικόνες ή άγια λείψανα. Δεύτερον, για να μην χαλαρώνει και χαλάει. Το κομποσκοίνι χειρός, μπορέσουμε να το βγάζουμε από τον καρπό μας και να κάνουμε με αυτό προσευχή. Δε χρειάζεται να μετράμε πόσους κόμπους κάνουμε. Κάνουμε όσους θέλουμε. 
• Κομποσκοίνι δακτύλου: Ένα πολύ όμορφο, πρακτικό και πολύ διακριτικό κομποσκοίνι. Φοριέται συνήθως στον δείκτη του αριστερού χεριού και μένει εκεί όσο το "γυρίζουμε". Και σ' αυτό δεν μετράμε κόμπους. Απλά το "γυρίζουμε" όσο θέλουμε.

Πώς χρησιμοποιείται το κομποσκοίνι

Το κομποσκοίνι, πάντα το κρατάμε με το αριστερό χέρι. Καθώς επίσης και το κομποσκοίνι του καρπού, πάντα φοριέται στο αριστερό χέρι. Αυτό το κάνουμε διότι αριστερά μας βρίσκεται ο δαίμονας ο οποίος μας εκπειράζει. Με αυτόν τον τρόπο, ορθώνουμε άμυνα εναντίον του. Ακουμπάμε το κομποσκοίνι στα 4 δάχτυλα του χεριού μας, αφήνοντας έξω τον αντίχειρα, όπως φαίνεται στο παρακάτω βίντεο που ετοίμασα κι ανέβασα στο νέο κανάλι του ιστολογίου μας:

Πώς "γυρνάμε" το κομποσκοίνι 

Στη συνέχεια, είτε με το νύχι του αντίχειρα, είτε με το ακροδάκτυλο, ακουμπάμε έναν έναν τους κόμπους και τον σύρουμε προς το μέρος μας, πηγαίνοντας στον επόμενο. Σε κάθε κόμπο που ακουμπάμε λέμε μία ευχή. Αυτό το επαναλαμβάνουμε ώσπου να φτάσουμε στο τέλος του κομποσκοινιού, ή να τελειώσουμε τον κανόνα μας, ή να τελειώσουμε την Παράκληση.

Ποια ευχή λέμε σε κάθε κόμπο

• Η πιο συνηθισμένη είναι το "Κύριε ημών Ιησού Χριστέ ελέησόν με τον/την αμαρτωλό/ή"
• Εναλλακτικά μπορούμε να πούμε το: "Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον με τον/την αμαρτωλό/ή"
• Εάν επιθυμούμε να προσευχηθούμε σε κάποιον Άγιο ή κάποια Αγία, τότε λέμε: (σ' αυτό το παράδειγμα θα χρησιμοποιήσω την Αγία Ξενία. Εσείς μπορείτε να επικαλεστείτε όποιον Άγιο ή όποια Αγία επιθυμείτε) "Αγία του Θεού Ξενία, πρέσβευε υπέρ εμού του/της αμαρτωλού/ής". Αυτό το λέμε στους τρεις πρώτους κόμπους. Ύστερα συνεχίζουμε λέγοντας: "Αγία του Θεού, πρέσβευε υπέρ εμού του/της αμαρτωλού/ής"
• Εάν επιθυμούμε να προσευχηθούμε για κάποιον άλλον, τότε, λέμε τα ίδια με παραπάνω, αλλά αλλάζουμε την κατεύθυνση της προσευχής. Αν για παράδειγμα προσευχόμαστε στον Χριστό για τον (τυχαίο όνομα) Βασίλη, λέμε: "Κύριε ημών Ιησού Χριστέ ελέησε τον δούλο Σου Βασίλειο". Εάν θέλουμε να προσευχηθούμε στη Θεοτόκο: "Υπεραγία Θεοτόκε, σώσε τον δούλο του Θεού Βασίλειο". Τέλος, αν επιθυμούμε να προσευχηθούμε σε κάποιον Άγιο, τότε - για παράδειγμα - λέμε: "Αγία του Θεού Ξενία, πρέσβευε υπέρ του δούλου του Θεού Βασιλείου". Μετά τους τρεις πρώτους κόμπους, μπορούμε να παραλείψουμε το όνομα αυτού για τον οποίο προσευχόμαστε. 

Αυτή είναι η προσευχή που γίνεται με το κομποσκοίνι.

Πώς ανάβω το λιβάνι και τι λέω

Εάν κάνουμε αναζήτηση στο διαδίκτυο, θα διαπιστώσουμε πλήθος δημοσιεύσεων οι οποίες αναφέρονται στο λιβάνι, για το πώς τ' ανάβουμε και τι λέμε. Πραγματικά, πελάγωσα με αυτά που γράφονται. Ολόκληρα κατεβατά για το άναμμα ενός λιβανιού. Εμείς εδώ, θα κρατήσουμε τα πράγματα απλά. Θα σας πω λοιπόν, τι κάνω εγώ.

Παίρνω το θυμιατό και το τοποθετώ μπροστά μου. Ύστερα παίρνω ένα καρβουνάκι και το σταυρώνω τρεις φορές λέγοντας "Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν.", δηλαδή: (σταυρός) Εις το όνομα του Πατρός, (σταυρός) και του Υιού, (σταυρός) και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν.

Ύστερα ανάβω το καρβουνάκι και το τοποθετώ όρθιο στο λιβανιστήρι ώσπου να ανάψει τελείως. Όσο περιμένω ν' ανάψει, ψάλλω το: "Κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν σου· έπαρσις των χειρών μου θυσία ............. , εισάκουσόν με, Κύριε.". Εάν δεν γνωρίζετε πώς ψάλλεται, μην αγχώνεστε, πείτε το απλά. Εκεί που έβαλα τέλειες, μπαίνει η κατάλληλη λέξη ανάλογα με το τι ώρα ανάβουμε το λιβάνι. Εάν το ανάβουμε από τις 03:00 έως τις 12:00 το μεσημέρι βάζουμε τη λέξη "εωθινή" που σημαίνει "πρωινή". Εάν το ανάβουμε από τις 12:00 το μεσημέρι έως τις 17:00 (5 το απόγευμα) το απόγευμα, βάζουμε τη λέξη "μεσημβρινή", που σημαίνει "μεσημεριανή". Από τις 17:00 (5 το απόγευμα) έως τις 20:00 (8 το βράδυ), βάζουμε τη λέξη "εσπερινή" που σημαίνει "απογευματινή". Τέλος, από τις 20:00 (8 το βράδυ), έως τις 03:00 (3 το πρωί), βάζουμε τη λέξη "νυχτερινή".

Αφού ανάψει το καρβουνάκι μας, το φυσάμε απαλά να "κοκκινίσει" και το ξαπλώνουμε με την κοιλότητα να κοιτάζει προς τα πάνω και το ίσιο μέρος από κάτω. Τέλος τοποθετούμε το λιβάνι μας. Προσωπικά, την ώρα που τοποθετώ το λιβάνι, επαναλαμβάνω το: "Κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν σου· έπαρσις των χειρών μου θυσία ............. , εισάκουσόν με, Κύριε." ώσπου ν' αρχίσει το λιβάνι να καπνίζει και τότε ξεκινώ το λιβάνισμα.

Τι λέω όταν λιβανίζω

Εάν λιβανίζουμε το σπίτι μας, ή το γραφείο μας, ή το κατάστημά μας ή γενικώς το χώρο διαμονής ή εργασίας μας, ή ακόμη και το όχημά μας (αυτοκίνητο, μοτοσυκλέτα, βάρκα κοκ), λιβανίζουμε σταυροειδώς και ψάλλουμε ή λέμε Το Απολυτίκιο του Τιμίου Σταυρού: "Σώσον Κύριε τόν λαόν σου καί ευλόγησον τήν κληρονομίαν σου, νίκας τοίς Βασιλεύσι κατά βαρβάρων δωρούμενος καί τό σόν φυλάττων διά τού Σταυρού σου πολίτευμα."

Εάν λιβανίζουμε τις εικόνες, τότε λιβανίζουμε την κάθε εικόνα ξεχωριστά τρεις φορές σταυροειδώς λέγοντας, ανάλογα με την εικόνα, είτε "Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με" (προκειμένου για την εικόνα του Χριστού)," Σταυρέ του Κυρίου φύλαξόν με" (προκειμένου για τον Τίμιο Σταυρό), "Υπεραγία Θεοτόκε σώσον με" (προκειμένου για εικόνα της Παναγίας μας), "Άγιε Αρχάγγελε (ή Άγγελε) του Θεού μεσίτευε υπέρ εμού" (προκειμένου για Αρχάγγελο ή Άγγελο), "Άγιε/Αγία του Θεού ...(όνομα Αγίου/Αγίας..., πρέσβευε υπέρ εμού" (προκειμένου για Άγιο ή Αγία.

Εάν έχουμε πολλούς σταυρούς και πολλές εικόνες του Χριστού, τότε μπορούμε να ψάλλουμε ή να πούμε για όλες μαζί, καθώς λιβανίζουμε ξεχωριστά τρεις φορές την κάθε εικόνα ή τον κάθε σταυρό, το Απολυτίκιο του Τιμίου Σταυρού (βλ. παραπάνω), μέχρι να λιβανιστούν όλες. Προσωπικά, επειδή έχω αρκετές εικόνες της Θεοτόκου, προτιμώ την ώρα που τις λιβανίζω να ψάλλω το: "Θεοτόκε Παρθένε, χαῖρε, κεχαριτωμένη Μαρία, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ. εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξί, καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας σου, ὅτι Σωτήρα ἔτεκες τῶν ψυχῶν ἡμῶν." ώσπου να τις λιβανίσω όλες. Θα το πρότεινα και σ' εσάς.

Προσευχές και πώς να προσευχόμαστε

Τα πιο χρήσιμα "εργαλεία" του Ορθοδόξου χριστιανού είναι:

Α. Τα Ευαγγέλια, ή αλλιώς "τετράβιβλος", ή ακόμη πιο κοινά "Καινή Διαθήκη"

Β. Οι Ψαλμοί του Δαυίδ, ή αλλιώς "Ψαλτήρι" και τέλος

Γ. Το Προσευχητάρι.

Για τα Ευαγγέλια και τους Ψαλμούς του Δαυίδ, δε χρειάζονται συστάσεις. Τα γνωρίζουμε όλοι υποθέτω. Αυτό που προτείνεται, είναι να διαβάζουμε ένα κεφάλαιο από τα Ευαγγελία κάθε μέρα κι ένας από τους Ψαλμούς κάθε ημέρα. Εάν θέλετε να διαβάζετε κάποιον συγκεκριμένο Ψαλμό κι όχι όλους, τότε προτείνω τον 50ο (Ν') Ψαλμό, τον οποίο οι Πατέρες θεωρούν ως τον πιο σημαντικό, καθώς εκφράζει τον πόνο και την μετάνοια. Την Παλαιά Διαθήκη, δεν την προτείνω εάν ο χριστιανός δεν έχει προχωρήσει σε πνευματικά ύψη και δεν έχει διάκριση. Θα σκανδαλιστεί στα σίγουρα.

Το Προσευχητάρι, είναι ένα βιβλίο που περιέχει τις προσευχές της ημέρας, και άλλα. Αυτό που προτείνουν οι Πατέρες, είναι να διαβάζουμε κάθε βράδυ, είτε τους Χαιρετισμούς της Θεοτόκου, είτε το Μικρό Απόδειπνο μαζί με τους Χαιρετισμούς. Αυτά, μπορείτε να τα βρείτε επίσης και στο διαδίκτυο, ή μπορείτε να κατεβάσετε την εφαρμογή "Προσευχητάρι" στο κινητό σας, η οποία είναι δωρεάν.

Το βασικό ερώτημα που τίθεται συνήθως, είναι το ποια θα πρέπει να είναι η στάση του σώματος κατά την προσευχή. Υπάρχουν διάφορες απόψεις. Κάποιες πιο αυστηρές, κάποιες πιο χαλαρές. Εδώ θα δούμε όλες τις στάσεις προσευχής χωρίς να προτείνουμε κάποια.

Όρθια στάση: Η στάση αυτή, δείχνει σεβασμό κι είναι εκείνη που προτείνεται ειδικά σε περιπτώσεις όπου ο προσευχόμενος δεν έχει πρόβλημα υγείας (μέση, ιλίγγους κλπ) Επίσης, αυτή η στάση δείχνει ετοιμότητα. 

Καθιστοί: Μπορούμε να κάτσουμε σε ένα σκαμπό, ή μια καρέκλα. Όχι σε καναπέ ή κρεββάτι ή πάτωμα. Η στάση αυτή προτείνεται για όσους είναι υπέρβαροι ή έχουν προβλήματα υγείας που τους δυσκολεύουν την ορθοστασία (μέση, ιλίγγους, καρδιά κοκ). Όταν καθόμαστε, να μην έχουμε στάση καφενείου όμως. Και τα δύο πόδια πρέπει να ακουμπούν στο έδαφος και το ένα χέρι ή και τα δύο, ν' ακουμπούν στα γόνατα. Αν με το ένα χέρι κρατάμε το βιβλίο ή το κινητό όπου έχει την προσευχή που διαβάζουμε, τότε το άλλο πρέπει να ακουμπά στο γόνατο. Επίσης, ο κορμός να έχει κατά το δυνατόν όσο πιο ίσια στάση γίνεται.

Γονατιστοί: Αυτή είναι μια ξεκάθαρη στάση ικεσίας. Είναι καλό να χρησιμοποιείται, αρκεί να μην υπάρχουν προβλήματα υγείας που δυσκολεύουν το να μένουμε σε αυτήν τη στάση για αρκετή ώρα.

Ξαπλωμένοι: Ναι! Μπορούμε να προσευχόμαστε και ξαπλωμένοι. Πότε όμως; Μόνο στις παρακάτω περιπτώσεις:

• Σε περίπτωση αναπηρίας
• Σε περίπτωση ασθενείας
• Σε περίπτωση τραυματισμού που αποκλείει την ορθοστασία (πόδι, αστράγαλο, μέση κοκ) 
• Σε περίπτωση υπερβολικής κόπωσης

Σε κάθε άλλη περίπτωση, προτιμάμε κάποια από τις πρώτες τρεις στάσεις.

Οι μετάνοιες

Οι μετάνοιες χωρίζονται σε "στρωτές" και σε "μισές". Οι στρωτές μετάνοιες, είναι όταν γονατίζουμε και με τα δύο γόνατα, τοποθετούμε τα χέρια με τις παλάμες στο έδαφος και στη συνέχεια γέρνουμε τον κορμό ώσπου το μέτωπο να φτάσει στο έδαφος. Η "μισή" μετάνοια, είναι όταν είμαστε σε όρθια στάση, γέρνουμε τον κορμό σε βαθειά υπόκλιση εκτείνοντας το δεξί μας χέρι προς το έδαφος και μετά επανερχόμαστε σε όρθια στάση κάνοντας τον σταυρό μας. 

Το πρώτο που θα τονίσω εδώ είναι: κανείς να μην κάνει ούτε μία στρωτή μετάνοια, χωρίς την ευλογία του πνευματικού του. Καραδοκούν υπερηφάνεια, ζήλος χωρίς επίγνωση κι εωσφορική έπαρση. Κι έτσι, όχι μόνο οι μετάνοιες πάνε στο κενό, αλλά καταδικάζουμε και τον εαυτό μας.

Οι στρωτές μετάνοιες, γίνονται κυρίως ως κανόνας από τον πνευματικό ή όταν προσκυνάμε μία ιερή εικόνα ή ένα Άγιο λείψανο. Κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας, μπορεί κάποιος να κάνει στρωτή μετάνοια κατά την Μεγάλη Είσοδο, δηλαδή όταν ο ιερέας εισέρχεται στο Ναό από το Ιερό, φέρνοντας τα Τίμια Δώρα (δισκοπότηρο με Θεία Κοινωνία). 

Οι "μισές" μετάνοιες, έχουν μια πιο ευρεία χρήση. Χρησιμοποιούνται ομοίως για προσκύνηση ιερών εικόνων κι ιερών λειψάνων, αλλά χρησιμοποιούνται και στην προσευχή, ιδίως όταν λέμε ή ψάλλουμε το "Άξιον εστί" ή όταν κατά τη διάρκεια της προσευχής λέγονται οι φράσεις" Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησον ημάς", ή "Υπεραγία Θεοτόκε σώσον ημάς", ή "Άγιε / Αγία του Θεού, πρέσβευε υπέρ ημών". Τέλος, μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε τη "μισή" μετάνοια στο Ναό, κατά την Μικρά Είσοδο, δηλαδή όταν ο ιερέας εισέρχεται στον Ναό από το Ιερό, φέρνοντας το Άγιο Ευαγγέλιο.

Τέλος, στρωτές μετάνοιες δεν κάνουμε για κανέναν λόγο την ημέρα της Αναστάσεως. Τότε επιτρέπονται μόνον οι "μισές" μετάνοιες.

Αυτά είχα να γράψω περί της κατ' οίκον προσευχής. Εάν έχετε κάποια απορία ή χρειάζεστε κάποια διευκρίνηση, μπορείτε να αφήσετε ένα σχόλιο κι ευχαρίστως να συζητήσουμε. Επίσης εάν έχετε κάποιο θέμα για το οποίο θα επιθυμούσατε να γράψουμε σχετικό άρθρο, επίσης γράψτε το στα σχόλια. Αμήν. Γένοιτο.