Εξομολογήσομαί Σοι Κύριε εν όλη την καρδία μου...

 

Γράφει ο Γεώργιος Μεταξάς

Αδέλφια εν Κυρίω αγαπητά, έρρωσθε κι ευδαιμονείτε εν παντί.

Σήμερα θα καταπιαστούμε με το... "πονεμένο" θέμα της Εξομολογήσεως. Κι είναι "πονεμένο" αυτό το θέμα, διότι οι άνθρωποι βρίσκουμε ένα σωρό δικαιολογίες για ν' αποφύγουμε την Εξομολόγηση. Βέβαια, για να είμαστε πιο συγκεκριμένοι, ο διάβολος είναι εκείνος που με πανουργία πείθει τον άνθρωπο να μην εξομολογηθεί. Οπότε σήμερα θα δούμε κάποιες δικαιολογίες, σε μια προσπάθεια να τις αντικρούσουμε.

Πριν πάμε στις δικαιολογίες, επιτρέψτε μου να δούμε το τι είναι η Εξομολόγηση. Κι αρχικά, θα δούμε την αγαπημένη μου ετυμολογία. Η "εξομολόγηση", είναι τρισύνθετη λέξη. Δηλαδή συναποτελείται από τρεις λέξεις: "συν" + "ομού" + "λέγω". Δηλαδή, λέω κάτι με κάποιον άλλο. Στην αρχαία ελληνική, η εξομολόγηση σήμαινε την αποκάλυψη σε κάποιον, ενός μυστικού με κρυφό τρόπο. Στην χριστιανική δογματική, η λέξη δεν διαφέρει πολύ, διότι ο εξομολογούμενος αποκαλύπτει στον ιερέα κρυφά τα αμαρτήματά του. Το μόνο που προστίθεται και αποτελεί την ειδοποιό διαφορά, είναι ότι ο στόχος αυτής της αποκαλύψεως είναι η άφεση των αμαρτιών. Η συγχώρεση.

Η Εξομολόγηση, αποτελεί ένα από τα επτά Μυστήρια της Ορθοδόξου πίστεως, διότι κατά την διάρκειά της συμβαίνουν πράγματα που δεν μπορούμε να τα δούμε. Το πρώτο και κύριο, είναι ο πόλεμος που δεχόμαστε από τους δαίμονες, προκειμένου να μην εξομολογηθούμε. Αυτός ο πόλεμος, άλλοτε εμφανίζεται με την μορφή τύψεων, άλλοτε ντροπής, άλλοτε φόβου. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Πατέρες αποκαλούν τον διάβολο "μυρμηγκολέοντα" διότι όταν είναι να μας παρασύρει σε μία αμαρτία, μας την εμφανίζει ως μικρή κι ασήμαντη. Όταν όμως είναι να την εξομολογηθούμε, μας την εμφανίζει μεγάλη και φοβερή, ευελπιστώντας ότι θα την αποκρύψουμε από ντροπή. Για τούτο, προσωπικά, ακολουθώ πιστά τη συμβουλή του πρώτου μου πνευματικού, ο οποίος έλεγε: "την αμαρτία που σε κάνει να ντρέπεσαι, να την ομολογείς πρώτη για να καταισχύνεται ο διάβολος". Πολύ χρήσιμη και πολύ αποτελεσματική αυτή η συμβουλή.

Κατά την διάρκεια της Θείας Εξομολογήσεως, Άγγελος Κυρίου μας συνοδεύει για να σβήνει τις αμαρτίες που ομολογούμε. Ταυτόχρονα, ένας δαίμων παλεύει να μας κάνει να αποκρύψουμε αμαρτίες. Γίνεται μια αόρατη μάχη εκείνη τη στιγμή, που δεν μπορούμε να δούμε. Μια μάχη, της οποίας το καθοριστικό αποτέλεσμα εξαρτάται από εμάς. Θα υποκύψουμε στον πειρασμό της απόκρυψης, ή θα πιάσουμε τον διάβολο από τα κέρατα και θα αποκαλύψουμε τα ένοχα μυστικά μας;

Ύστερα είναι ο ιερεύς. Όταν κάποια στιγμή με ρώτησαν πώς θα παρομοίαζα τον ιερέα κατά την διάρκεια της Θείας Εξομολογήσεως, απάντησα: "τηλέφωνο και σκουπιδοτενεκές". Όταν πάμε στον ιερέα να εξομολογηθούμε, είναι σαν να παίρνουμε τηλέφωνο τον Θεό για να του μιλήσουμε. Ο ιερέας γίνεται η τηλεφωνική συσκευή που διευκολύνει την επικοινωνία μας με τον Θεό. Το αν ο ιερέας είναι Άγιος ή ο πιο αμαρτωλός άνθρωπος επί Γης, δε μας ενδιαφέρει. Όπως και με το τηλέφωνο. Τι κι αν το τηλέφωνο είναι η ακριβότερη μάρκα που υπάρχει ή η φθηνότερη. Τη δουλειά του θα την κάνει. Θα επικοινωνήσουμε με αυτόν που επιθυμούμε. Επίσης ο ιερέας είναι ο σκουπιδοτενεκές μας όπου πετάμε τα σκουπίδια μας, δηλαδή τις αμαρτίες μας, ώσπου έρχεται ο Θεός, δια του Αγίου Πνεύματος, παίρνει αυτά τα σκουπίδια και τα καίει στην Αγία Του "χωματερή", προκειμένου να μας καθαρίσει.

Ποιος είναι ο σκοπός της Εξομολογήσεως;

Πέραν του προφανούς, δηλαδή το να ελαφρύνει ο άνθρωπος από το βάρος των αμαρτιών του και να λάβει την άφεση, ο απώτερος σκοπός, είναι η ταπείνωση. Ο άνθρωπος θα πρέπει να ταπεινωθεί μπροστά στον Δημιουργό του. Να νοιώσει το πόσο μικρός είναι απέναντί Του. Το σημαντικό όμως είναι να σκεφτεί το πόσα κάνει ο Θεός για τον άνθρωπο κι εμείς τον στεναχωρούμε. Τότε είναι που έρχεται κι η συντριβή. Το δεύτερο είναι η ειλικρινής μετάνοια. Δεν πειράζει αν ξαναπέσουμε. Σημασία έχει να σηκωνόμαστε πάλι και να συνεχίζουμε. Τέλος, η ειλικρίνεια. Δεν έχει σημασία πόσο μεγάλο ή πόσο μικρό είναι το αμάρτημα. Εάν υπάρχει ειλικρινής μετάνοια και συντριβή, θα υπάρξει και προσπάθεια του χριστιανού να μην ξαναπέσει. Αυτό θα το δούμε και παρακάτω.

Η πρώτη εμφάνιση της Εξομολογήσεως, γίνεται στον κήπο της Εδέμ, όπου αφού οι πρωτόπλαστοι παρασυρμένοι από τον διάβολο παρήκουσαν και δοκίμασαν από το ξύλο της ζωής, νομίζοντας ότι έτσι θα γίνουν θεοί (σε αυτό θα πρέπει να αφιερώσουμε ένα άρθρο γιατί υπάρχουν πολλά που πρέπει να ειπωθούν) ο Θεός τους ρώτησε να του πουν τι και γιατί συνέβη. Δεν ήξερε ο Θεός τι συνέβη; Φυσικά! Ήθελε όμως να τους δώσει το δικαίωμα της ειλικρινούς Εξομολογήσεως. Κι εκείνοι, όχι μόνο δεν ήταν ειλικρινείς, αλλά ο μεν Αδάμ κατηγόρησε τον Θεό (η γυναίκα που μου έδωσες φταίει) κι η δε Εύα τον διάβολο (ο όφις μ' εξηπάτησε). Κι έτσι βρέθηκαν εκτός Εδέμ.

Η δεύτερη σημαντική εμφάνιση της Εξομολογήσεως, παρουσιάζεται κατά την διάρκεια των Παθών και των ημερών μετά την Ανάσταση του Κυρίου. Από τη μια έχουμε τον Ιούδα που προδίδει τον Χριστό για 30 αργύρια κι από την άλλη τον Πέτρο που Τον απαρνείται τρεις φορές πριν λαλήσει ο κόκορας. Ο μεν Ιούδας έδειξε μεταμέλεια κι αντί να ζητήσει συγχώρεση πήγε να κρεμαστεί, ο δε Πέτρος έδειξε ειλικρινή μετάνοια και μετά την Ανάσταση έπεσε στα πόδια του Ιησού να ζητήσει συγχώρεση. Ο μεν Ιούδας δεν έλαβε συγχώρηση, ο δε Πέτρος, όχι μόνο έλαβε συγχώρεση, αλλά ο Ιησούς του έδωσε την ευκαιρία να αποκαταστήσει το σφάλμα του ρωτώντας τον τρεις φορές "Σίμων Ιωνά,φιλείς Με;". Δηλαδή "Σίμωνα γιε του Ιωνά με αγαπάς;". Σίμωνας ήταν το αρχικό όνομα του Πέτρου. Κι όταν εκείνος του αποκρίθηκε ότι τον αγαπά, τότε ο Χριστός τον απεκατέστησε λέγοντας "ποίμαινε τα πρόβατά Μου" (Ιωαν. κεφ. 21, στ.15 - 25).

Δικαιολογίες κατά της Εξομολογήσεως κι οι απαντήσεις

Δεν έχω καμία αμαρτία: Αρχικά, και μόνο που το λέει κάποιος αυτό, εξισώνει τον εαυτό του με τον Θεό, γεγονός που αποτελεί βλασφημία. Μέσα σε αυτήν τη δήλωση, υποκύπτονται κι άλλα αμαρτήματα εκτός της βλασφημίας. Ο εγωισμός, η έπαρση κι η υπερηφάνεια. Μαντέψτε! Αυτά ακριβώς έχει κι ο διάβολος και γι' αυτά εξέπεσε. Άρα, γινόμαστε ένα με τον διάβολο με αυτήν τη δήλωση.

Τα λέω στην εικόνα: Αυτή είναι μία από τις πιο αφελείς δηλώσεις. Η εικόνα, είναι ένα αντικείμενο. Δεν έχει ζωή και κυρίως δεν έχει ψυχή. Δεν ακούει, δεν απαντάει και το πιο σημαντικό, δεν μπορεί να δώσει άφεση. Είναι σα να λέει κάποιος πως όταν θέλει να μιλήσει με κάποιον φίλο ή συγγενή του, δεν παίρνει τηλέφωνο, δεν στέλνει μήνυμα, αλλά μιλάει στη φωτογραφία του. Πόσο αφελές μπορεί να είναι αυτό;

Να τα πω στον παπά; Κι αυτός αμαρτωλός είναι...: Όπως είπε κι ο Ιησούς, όταν κάποιοι θέλησαν να λιθοβολήσουν μια γυναίκα για λόγους μοιχείας, "ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω" (Ιωαν. κ. 8, στ. 7). Ναι! Κι ο ιερέας είναι αμαρτωλός, οπότε μπορεί πιο εύκολα να δείξει κατανόηση. Από την άλλη, ο ιερέας είναι ο ενδιάμεσος όπως είπαμε. Δε δίνει αυτός την άφεση. Τη δίνει ο Θεός μέσω αυτού. Και τελικώς, τι μας νοιάζει αν ο ιερέας έχει τις δικές του αμαρτίες; Δεν πρόκειται να μας ζητήσει απολογία για τις αμαρτίες του ιερέα ο Θεός. Για τις δικές μας θα ζητήσει. Οπότε, ας είναι ό,τι θέλει. Η δήλωση αυτή, υποκρύπτει τα αμαρτήματα του εγωισμού και της κρίσεως. Κι όπως είπε ο Ιησούς "Μὴ κρίνετε, ἵνα μὴ κριθῆτε· ἐν ὧ γὰρ κρίματι κρίνετε κριθήσεσθε, καὶ ἐν ὧ μέτρῳ μετρεῖτε μετρηθήσεται ὑμῖν" (ν.ε.: Μην κρίνετε τους άλλους, για να μην κριθείτε. Διότι για όποιο αμάρτημα κρίνετε τους άλλους, γι' αυτό θα κριθείτε και στο μέτρο που τους μετράτε, στο ίδιο μέτρο θα μετρηθείτε) - (Ματθ. κεφ. 7, στ. 1-2)

Πού ξέρω εγώ αν ο παπάς δεν πει τις αμαρτίες μου σε άλλους;

Η Θεία Εξομολόγηση, είναι απόρρητη. Ο ιερεύς δεν μπορεί ούτε εγκληματία να καταδώσει στην αστυνομία. Μπορεί μόνο να τον παροτρύνει να παραδοθεί, αλλά ως εκεί. Αν λοιπόν ο ιερεύς αποκαλύψει την Εξομολόγηση, τότε πρέπει να γίνει καταγγελία ώστε να καθαιρεθεί. Από την άλλη, μια τέτοια πράξη, μας δίνει την ευκαιρία για μεγαλύτερη ταπείνωση και ταχύτερη επίγνωση της αμαρτίας μας. Οπότε, μάλλον για καλό είναι. Τουλάχιστον για την ψυχή μας.

Έχω βαρειές αμαρτίες. Δε θα με συγχωρέσει ο Θεός...

Αυτή είναι άλλη μία σατανική παγίδα. Ο Θεός συγχωρεί όλες τις αμαρτίες, όσο σοβαρές κι όσο βαρειές κι αν είναι. Αρκεί να υπάρχει ειλικρινής μετάνοια κι αγώνας να μην ξαναπέσουμε. Μόνο μία αμαρτία δεν μπορεί ο Θεός να συγχωρέσει: την αμετανοησία! Αν δεν έχεις μετάνοια για κάτι που έχεις κάνει, πώς να το συγχωρέσει; Οπότε, και την πιο φοβερή αμαρτία να έχεις κάνει, μέσω της μετανοίας και της Εξομολογήσεως, θα την συγχωρέσει.

Τι να εξομολογηθώ; Αφού δεν έχω μετάνοια... 

Όπως λέει κι ο θυμόσοφος λαός μας, τρώγοντας έρχεται η όρεξη. Το μυστικό είναι να εξομολογούμαστε, ακόμη κι αν δεν έχουμε μετάνοια. Το Άγιο Πνεύμα ενεργεί. Σιγά σιγά, θα μαλακώσει την καρδιά μας και θα έρθει κι η μετάνοια. Υπομονή χρειάζεται και τακτική εξομολόγηση. Και στο μεσοδιάστημα δύο εξομολογήσεων, ας κάνουμε κι έναν κόπο να διαβάζουμε τον 50ο Ψαλμό ("Ελέησόν με ο Θεός....". Έχε υπομονή κι επιμονή, κάνε αυτό που σου προτείνω και θα δεις ότι θα έρθει κι η μετάνοια. Μα σ' ένα μήνα; Σ' έξι μήνες; Σε ένα χρόνο; Παραπάνω; Θα έρθει.

Γιατί να εξομολογηθώ; Δεν έκλεψα. Δε σκότωσα...

Μόνο αυτές θεωρείς αμαρτίες; Κι αφού ξεκίνησες με τις 10 Εντολές, θα σε ρωτήσω: Την εντολή "Αγαπήσεις Κύριον Τον Θεόν σου εξ' όλης της ψυχής σου κι εξ όλης της διανοίας σου", την έχεις τηρήσει; Τιμάς τους γονείς σου; Μήπως έχεις ψευδομαρτυρήσει; Ψέματα δεν έχεις πει; και άλλα... Κι αν συνεχίσω, θα βρούμε πολλά ακόμη. Δυστυχώς, αυτή η σκέψη, μοιάζει με την πρώτη περίπτωση. Δηλαδή ότι δεν έχει αμαρτίες, οπότε ισχύει κι εδώ ό,τι και στην πρώτη περίπτωση.

Ο παπάς δεν μπορεί τις ώρες που μπορώ εγώ.

Θα καταφύγω πάλι στον θυμόσοφο λαό μας και θα πω: όποιος βαριέται να ζημώσει, δέκα μέρες κοσκινίζει. Τώρα, εδώ, από πού ν' αρχίσω και πού να τελειώσω... Πρώτον, ο ιερέας δεν είναι το υπηρετικό μας προσωπικό να είναι διαθέσιμος οπότε θέλουμε εμείς. Δεύτερον, ολόκληρη Ελλάδα, μόνο ένας ιερέας υπάρχει; Ψάξε για άλλον. Τρίτον, δόξα τω Θεώ, έχουμε και τεχνολογία! Μπορείς να εξηγήσεις στον ιερέα το πρόβλημα και να του ζητήσεις ν' ανταλλάξετε τηλέφωνα. Έτσι, είτε τηλεφωνικά, είτε με μηνύματα, μπορείς να εξομολογηθείς. Και ναι! Μπορείς να εξομολογηθείς και με τηλέφωνο, και με μηνύματα, και με Viber, και με WhatsApp, και με Telegram, και με Face time (για τους χρήστες Apple), και με Skype, και με όποια άλλη εφαρμογή επικοινωνίας υπάρχει. Κι όποτε μπορεί ο ευλογημένος, θα σου απαντήσει. Τέταρτον, ποιος σου είπε ότι οι ιερείς κάθονται όλη μέρα; Έχουν κι εκείνοι δουλειές να κάνουν. Να επισκεφτούν αρρώστους, να επισκεφτούν σπίτια για Αγιασμό κι ευχέλαιο, να επισκεφτούν γηροκομεία και νοσοκομεία και πολλά άλλα. Αυτή η δήλωση, είναι "προφάσεις εν αμαρτίαις". Όποιος θέλει, βρίσκει τρόπο και χρόνο.

Ντρέπομαι να πω όσα έχω κάνει...

Μάλιστα! Όταν τα έκανες, δεν ντρεπόσουν; Να τα πεις στην εξομολόγηση ντρέπεσαι; Πόσες φορές δεν έχω ακούσει άντρες και γυναίκες να κοκορεύονται για τα σεξουαλικά τους" κατορθώματα", ή για τις "μαγκιές" τους σε φίλες και φίλους. Κι όταν τους πεις να τα εξομολογηθούν, ντρέπονται. Αυτό κι αν είναι υποκρισία. Το πρόβλημα αυτών των ανθρώπων, είναι η ταπείνωση. Οι φίλοι μπορεί να τους πούνε "μπράβο". Ο ιερέας όμως δε θα τους το πει. Κι αυτό είναι συνήθως το πρόβλημα. Ότι δε θα πάρουν επιβράβευση. Υπάρχουν ωστόσο κι εκείνοι, που όντως ντρέπονται από συστολή. Κι εκεί είναι που θα πρέπει να υψώσουν το βλέμμα στον ουρανό και να ζητήσουν από τον Θεό να τους βοηθήσει να ξεπεράσουν τη συστολή και να εξομολογηθούν. Καν' τε το σταυρό σας πριν μπείτε να εξομολογηθείτε και πείτε ένα "Κύριε βοήθει μοι" και θα δείτε πώς θα ξεπεραστεί η ντροπή. Στην έσχατη ανάγκη, γράψτε αυτό για το οποίο ντρέπεστε σ' ένα χαρτί και δώστε το στον ιερέα. Συνήθως είναι πιο εύκολο έτσι. Από την άλλη, νομίζετε ότι ο Θεός δεν ξέρει τι έχουμε κάνει; Τα ξέρει καλύτερα από εμάς. Οπότε, το να πούμε κάτι που ήδη το γνωρίζει, είναι απλό κι εύκολο. Η ντροπή είναι επίσης δαιμονική ενέργεια και καλό είναι να την πατάξουμε με θάρρος.

Άσε μωρέ... Έχω χρόνο...

Όπως λέει και το Ευαγγελικό: "εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ Θεός· ἄφρον, ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ" (Λουκ. κεφ. 12, στ. 20). Έχει κάνει κανείς μας συμβόλαιο με τον Θεό για το πότε θα πεθάνει; Μήπως αυτή η δήλωση υποκρύπτει ματαιοδοξία, υπερηφάνεια, έπαρση κι εγωισμό; Εκτός από ανοησία βέβαια, που είναι δεδομένο. Κανείς δε γνωρίζει πότε έρχεται το τέλος του. Μια βόλτα σε κάποιο νεκροταφείο, αρκεί να μας πείσει για του λόγου το αληθές. Αλλά και η ιστορία μας έχει διδάξει ότι ποτέ δεν μπορεί να ξέρει κάποιος από τι και πότε θα φύγει. Ο Αισχύλος, ενώ περπατούσε στη Γέλα της Σικελίας, δέχτηκε μία χελώνα κατακέφαλα κι έμεινε στον τόπο. Την είχε ρίξει από ψηλά ένας αετός, προκειμένου να σπάσει το καβούκι της και στη συνέχεια να τη φάει. Ο πάπας Ιωάννης ο ιβ', όπως μας καταθέτει ο επίσκοπος και συγγραφέας Λιουτπράνδος της Κρεμόνας, πέθανε κατά τη διάρκεια ερωτικής συνεύρεσης, στα περίχωρα της Ρώμης, είτε από αποπληξία, είτε από ξυλοδαρμό από τον σύζυγο της ερωμένης του. Ο σκωτσέζος Allan Pinkerton ήταν ένας από τους πρώτους ιδιωτικούς αστυνομικούς στον κόσμο, πέθανε το 1884, σε ηλικία 65 ετών, όταν σκόνταψε στο πεζοδρόμιο, δάγκωσε τη γλώσσα του και πέθανε από σηψαιμία. Ο Βρετανός Alex Mitchell το 1975 παρακολουθώντας ένα επεισόδιο της αγαπημένης του κωμικής σειράς The Goodies, γελούσε επί 25 συνεχόμενα λεπτά, όταν κι άρχισε να αναπνέει κάπως περίεργα. Τελικά έπεσε νεκρός από καρδιακή ανακοπή. Ο θεατρικός συγγραφέας Τενεσί Γουίλιαμς, βρέθηκε το 1983 νεκρός σε δωμάτιο ξενοδοχείου, έχοντας σφηνωμένο στο λαιμό του έναν φελλό. Ο διάσημος κασκαντέρ Μπόμπι Λιτς, γλίστρησε σε μια φλούδα πορτοκαλιού και έσπασε το πόδι του. Η μόλυνση στο πόδι του δεν υποχώρησε και πέθανε μετά από δύο μήνες. Και πόσα ακόμη δεν έχουν καταγραφεί απο την ιστορία και τα παγκόσμια αστυνομικά αρχεία. Πόσα δυστυχήματα, πόσα εργατικά ατυχήματα, πόσα ατυχήματα στο σπίτι, στο δρόμο, στο πάρκο, στη θάλασσα... Παντού! Ο Παλλαδάς ο Αλεξανδρεύς (4ος μ.Χ. αιών), έλεγε: "Πολλά λαλείς, άνθρωπε, χαμαί δε τίθη μετά μικρόν. Σίγα, και μελέτα ζων έτι τον θάνατον" (ν.ε.: "Πολλά λόγια λες άνθρωπε, σε λίγο θα πεθάνεις. Σώπα, κι όσο ακόμα ζεις, τον θάνατο μελέτα."). Οι δε Πατέρες, λένε να έχουμε "μνήμη θανάτου". Δηλαδή να σκεφτόμαστε ότι η επόμενη ανάσα μας είναι η τελευταία μας. Κι αν όντως είναι η τελευταία μας, είμαστε έτοιμοι να Τον συναντήσουμε;

Δεν είμαι έτοιμος ακόμα...

Δεν είσαι έτοιμος να εξομολογηθείς, αλλά δεν είσαι κι έτοιμος να συναντήσεις τον Δίκαιο Κριτή, ο οποίος όταν σε δει, όπως έλεγε κι ο μακαριστός Μητροπολίτης Ωρωπού και Φυλής κκ. Κυπριανός, θα σου πει: "Από 'κει πάει ο δρόμος... Αριστερά και κάτω...". Η Εξομολόγηση, δε χρειάζεται μεγάλη προετοιμασία. Χρειάζεται συναίσθηση των λαθών μας. Όταν υπάρχει συναίσθηση, τότε μια προσευχή, βοηθάει να ετοιμαστούμε. Δε θα μπείτε στην παλαίστρια με τον Λυαίο, ούτε με τον Γολιάθ. Το μεγαλύτερο εμπόδιο είναι ο εαυτός μας. Αλλά η προσευχή, κατακρημνίζει κι αυτό το εμπόδιο. Αν σκέφτεσαι έτσι, θυμίσου ό,τι έγραψα παραπάνω: δεν ξέρεις πότε έρχεται ο θάνατος. Κι όταν έρθει, πίστεψέ με, δε θες να σε βρει ανεξομολόγητο.

Πρώτα πρέπει να διορθωθώ και μετά να πάω... 

Σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις, θυμάμαι την επική ατάκα του αειμνήστου Δημήτρη Μπισλάνη στην ταινία "ο φαφλατάς", με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα και την Μάρω Κοντού: "Η αναβολή φέρνει την καθυστέρα, η καθυστέρα την άργητα, η άργητα το δε βαριέσαι και το δε βαριέσαι πού σε είδον πού με ξέρεις! Και το πουλάκι πάει αλλού να κελαηδήσει. Νομίζω;" Για να διορθωθείς, θα πρέπει να βάλεις αρχή μετανοίας. Και για να βάλεις αρχή μετανοίας, θα πρέπει να ξεκινήσεις την εξομολόγηση. Όσο το αναβάλλεις, μαζεύονται. Και κάποια στιγμή, θα μαζευτούν τόσα που δε θα ξέρεις κατά πού να κάνεις. Κι αν έρθει κι εκείνη η ώρα του θανάτου... "το πουλάκι πάει αλλού να κελαηδήσει". Θυμίσου την παραβολή με τις 10 παρθένες (Ματθ. κεφ. 25, στ. 1-13). Οι πέντε απ' αυτές, δεν είχαν πάρει λάδι για το λυχνάρι κι απλά χασκογελούσαν αναβάλλοντας την αγορά του λαδιού. Και όταν ακούστηκε ότι έρχεται ο Νυμφίος, τότε θυμήθηκαν ότι δεν έχουν λάδι. Έτρεξαν, αλλά μέχρι να γυρίσουν, οι πόρτες έκλεισαν κι έμειναν εκτός νυμφώνος. Έτσι κι εσύ που σκέφτεσαι με αυτόν τον τρόπο. Όταν αποφασίσεις να διορθωθείς, θα μείνεις εκτός της Ουρανίου Βασιλείας, γιατί δε θα έχεις λάβει το "έλαιο" της εξομολόγησης.

Ξέρω ήδη τι θα μου πει...

Είσαι προφήτης; Όχι αγαπητέ/ή μου αδελφέ/ή. Δεν ξέρεις τι θα σου πει. Φαντάζεσαι τι θα σου πει με βάση αυτά που θα έλεγες εσύ σε κάποιον με τις δικές σου αμαρτίες. Κι η φαντασία από την πραγματικότητα απέχουν παρασάγγας. Ο ιερέας θα σου πει αυτά που έχει ανάγκη η ψυχή σου ν' ακούσει. Όχι αυτά που θέλει το μυαλό σου. Ο διακριτικός ιερέας, με το που θα σε δει, ξέρει τι πρέπει να κάνει. Κι αν δεν ξέρει, θα τον φωτίσει το Άγιο Πνεύμα και μόνο αυτά που περιμένεις δεν πρόκειται ν' ακούσεις.

Έχω πάει πολλές φορές και τα ίδια κάνω... 

Ναι! Και; Και τα ρούχα τα πλένεις κι όλο λερώνονται. Θα σταματήσεις να τα πλένεις και θα τα φοράς βρώμικα; "Όπου σε βρω, εκεί και θα σε κρίνω", λέει ο Χριστός μας. Αν σε βρει στην αμαρτία, θα σε κρίνει ως αμαρτωλό. Αν σε βρει στη μετάνοια, θα σε κρίνει ως δίκαιο και καθαρό. Κι εδώ θ' αποκαλύψω ένα μυστικό που δεν το λένε εύκολα οι ιερείς, για να μην παίρνουν τα μυαλά μας αέρα. Ο Χριστός έχει δηλώσει ότι δεν θέλει να κρίνει κανέναν. Και στην Δευτέρα Παρουσία Του, "αγγαρεία" θα κάνει. Και ποιο είναι το μυστικό; Ότι προσπαθεί να μας βρίσκει στη μετάνοια κι όχι στην αμαρτία. Γιατί θέλει όλοι να σωθούμε. Οπότε, προσπάθησε. Το ξέρει ότι θα πέσουμε ξανά και ξανά. Άνθρωποι χοϊκοί με πάθη είμαστε. Όχι θεοί. Ίσα ίσα που ο Θεός εκτιμά τον άνθρωπο που επιμένει. Όχι αυτόν που καταθέτει τα όπλα.

Δεν αλλάζει κάτι στη ζωή μου μετά...

Δεν αλλάζει, αν δεν θέλουμε εμείς ν' αλλάξει. Ο Χριστός, δεν πιέζει κανέναν. "ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν..." (Μαρκ. κεφ. 8, στ. 34). Όποιος θέλει! Για να αλλάξει κάτι στη ζωή μας, θα πρέπει να να βάλουμε μπροστά μας τον Χριστό, φύλακα και οδηγό. Αν πάμε μόνοι μας, το μόνο που θα καταφέρουμε είναι να φάμε τα μούτρα μας. Γι' αυτό δεν αλλάζει κάτι. Γιατί δεν βάζουμε τον Χριστό μπροστά. Ας τον βάλουμε, και θα δούμε θαύματα.

Δεν έχω χρόνο... 

Είναι πραγματικά ενδιαφέρον, το πώς ο διάβολος μας κάνει να προβάλλουμε τις πιο απίθανες κι αστείες δικαιολογίες. Αυτή η δικαιολογία μου επαναφέρει στο μυαλό την παροιμία που ανέφερα πιο πάνω: "όποιος βαριέται να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκινίζει. Έχουμε χρόνο να πάμε μια εκδρομή, να πάμε για ψάρεμα, να πάμε για καφέ, να πάμε για ποτό και χίλια δύο άλλα, όμως για να πάμε να ξεφορτωθούμε τις αμαρτίες μας, ούτε για δείγμα. Αυτό είναι καθαρή υποκρισία όμως. Αυτό θυμίζει την παραβολή του Μεγάλου Δείπνου (Λουκ. κεφ. 14, στ. 16-24), όπου ένας οικοδεσπότης κάλεσε εκλεκτούς συνδαιτημόνες για δείπνο. Ο καθ' ένας προσέβαλλε μια δικαιολογία για να μην πάει. Άλλος αγόρασε καινούριο βόδι κι ήθελε να δοκιμάσει την αντοχή του, άλλος καινούριο χωράφι κι ήθελε να πάει να το δει, άλλος ήταν φρεσκοπαντρεμένος κι ήθελε να μείνει με τη σύζυγο. Και τελικά ο οικοδεσπότης έστειλε τους υπηρέτες του και κάλεσαν φτωχούς κι άστεγους οι οποίοι πήγαν με χαρά. Έτσι κι αυτός που "δεν έχει χρόνο". Θ' αποκλειστεί από την Ουράνιο Βασιλεία, θα το μετανοιώσει, αλλά θα είναι πολύ αργά. Θα "παίζει" με τον ακοίμητο σκώληκα και δε θα του αρέσει καθόλου. Δε βγήκε τυχαία η φράση "όποιος πρόλαβε τον Κύριο είδε". Αν δεν έχουμε χρόνο για τον Θεό, μην περιμένουμε να έχει Εκείνος για μας.

Φοβάμαι τι θα σκεφτεί για μένα...

Ενας διακριτικός ιερέας με κατανόηση, το πιθανότερο είναι να μην σκεφτεί τίποτα για σένα. Θα σκεφτεί μόνο το πόσο έχει υποφέρει η ψυχούλα σου. Αλλά θα ρωτήσω κάτι. Όταν πάμε στο γιατρό, για οποιαδήποτε ασθένεια, φοβόμαστε τι θα σκεφτεί για μας; Δε νομίζω. Το μόνο που σκεφτόμαστε είναι το πώς θα θεραπευτούμε. Έτσι και στην Εξομολόγηση. Ο ιερέας είναι ο ιατρός της ψυχής μας. Το μόνο που θα πρέπει να μας νοιάζει, είναι το πώς θα θεραπευτούμε από τις αμαρτίες μας. Το πώς θα καθαρίσει η ψυχή μας. Κι αν ο ιερέας δεν έχει διάκριση, αλλάζουμε ιερέα. Όπως και με τον γιατρό. Αν ο γιατρός είναι κομπογιαννίτης, πάμε σε άλλον. Δεν αφήνουμε το νόσημα να προχωρά. Γιατί να μην το κάνουμε αυτό με τον ιερέα;

Δεν θέλω να τα πω σε ξένο άνθρωπο...

Αν αυτή είναι η δικαιολογία σου κι έχεις συγγενή ιερέα ή ιερομόναχο και σου πω να πας σε αυτόν, θα μου πεις "απαπαπα! Αυτός με ξέρει...". Θα πω όμως το εξής: όταν πάμε σ' έναν ιερέα για εξομολόγηση, καλό θα ήταν να κάνουμε πρώτα μια συζήτηση γνωριμίας μαζί του. Έτσι θα δούμε κιόλας αν... "ταιριάζουν τα χνώτα μας", όπως λέει ο λαός μας, ή εκκλησιαστικά εάν "μας αναπαύει". Μην ξεχνάμε ότι ο ιερέας είναι ο εκπρόσωπος του Θεού στη Γη. Όταν μιλάμε στον ιερέα, μιλάμε στον Θεό. Όπως ανέφερα σε άλλη περίπτωση, ο ιερέας είναι το τηλέφωνό μας στην επικοινωνία μας με τον Θεό. Ας μην τον βλέπουμε απλά ως άνθρωπο, αλλά ως μέσο σωτηρίας.

Έχω χάσει την πίστη μου, τι να πάω να κάνω;

Αυτό, είναι πράγματι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα. Στον άνθρωπο που θα κάνει αυτήν τη δήλωση, χρειάζεται να γίνει "επέμβαση". Κι όταν λέμε επέμβαση, χρειάζεται κάποιος με υπομονή, κατανόηση και γνώσεις, να καθίσει μαζί του, να συζητήσει και να εντοπίσει το γιατί αυτός ο άνθρωπος έχασε την πίστη του. Εδώ, στις λίγες γραμμές που μπορώ να διαθέσω, θα υπενθυμίσω μόνο την παραβολή του ασώτου (Λουκ. κεφ 15, στ. 11–32). Και για να μη μακρυγορήσω περισσότερο, θα πω μόνο ότι δεν φαντάζεστε τι χαρά γίνεται στον Ουρανό "επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι". Η αγκαλιά του Θεού είναι ανοιχτή για όλους μας, άσχετα με το πόσο έχουμε χάσει το δρόμο μας. 

Έχω πιο σοβαρά προβλήματα να λύσω πρώτα...

Δεν ξέρω τι θα μπορούσε να είναι πιο σοβαρό από την σωτηρία της ψυχής μας. Ειλικρινά δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι πιο σοβαρό. Ωστόσο, σε αυτήν την περίπτωση, ισχύει ότι γράψαμε στο σημείο "δεν έχω χρόνο", οπότε θα παραπέμψω εκεί.

Δεν θέλω να ακούσω αυστηρά λόγια...

Αυτό δείχνει φυγοπονία, ευθυνοφοβία και δειλία. Η αυστηρότητα χρειάζεται ορισμένες φορές. Ωστόσο, ένας διακριτικός πνευματικός, ξέρει πότε μπορεί να είναι αυστηρός και πόσο. Υπάρχουν και πνευματικοί που ομοιάζουν στον Όσιο Σεραφείμ του Σάρωφ. Γλυκύτατοι και με γλυκό λόγο. Θα επαναλάβω όμως κάτι που έγραψα παραπάνω. Συζητήστε με τον ιερέα. Μην εξομολογηθείτε με το "καλημέρα". Τέλος, θα σας πω ότι καλός πνευματικός, δεν είναι εκείνος που μας "χαϊδεύει τ' αυτάκια". Καλός πνευματικός είναι εκείνος που έχει τη διάκριση να μας μιλήσει με τον κατάλληλο τόνο και ύφος κατά περίσταση, επιδεικνύοντας πατρική στοργή.

Είναι όλα μέσα στο μυαλό μας...

Αυτή η δικαιολογία, "μυρίζει" ολίγον από αγνωστικισμό κι ολίγον από "ορθολογισμό" . Συνήθως, τα άτομα που προβάλλουν αυτήν την δικαιολογία, είτε αρνούνται την ύπαρξη του Θεού, είτε δεν την έχουν ακόμη αποδεχτεί. Χρειάζονται αποδείξεις. Όμως, ο Θεός δεν αποκαλύπτεται ως μαθηματικό αξίωμα ούτε ως εργαστηριακό αποτέλεσμα. Η πνευματική ζωή δεν λειτουργεί με τους όρους της φυσικής επιστήμης, αλλά με τους όρους της σχέσης. Κανείς δεν μπορεί να αποδείξει με όργανα μέτρησης την αγάπη, τη συνείδηση, την ενοχή ή την ειρήνη της ψυχής· κι όμως, όλοι γνωρίζουμε ότι υπάρχουν, γιατί τα βιώνουμε.

Το “όλα είναι στο μυαλό μας” συχνά δεν είναι θέση, αλλά άμυνα. Είναι ένας τρόπος να αποφύγει κανείς τη σύγκρουση με τη συνείδησή του. Διότι αν όλα είναι απλώς ψυχολογικά φαινόμενα, τότε δεν υπάρχει ευθύνη, δεν υπάρχει μετάνοια, δεν υπάρχει ανάγκη θεραπείας. Όμως η εμπειρία της Εκκλησίας, αιώνες τώρα, μαρτυρεί το αντίθετο: ότι όταν ο άνθρωπος εξομολογείται ειλικρινά, κάτι αλλάζει υπαρξιακά μέσα του, όχι μόνο συναισθηματικά. Γι’ αυτό και η Εκκλησία δεν εξαναγκάζει, ούτε πείθει με επιχειρήματα· απλώς προσκαλεί. “Έλα και ίδε”. Όποιος θέλει να παραμείνει στη θεωρία, μπορεί. Όποιος όμως τολμήσει την εμπειρία της εξομολόγησης, συχνά ανακαλύπτει ότι αυτό που νόμιζε “ιδέα του μυαλού”, ήταν τελικά πληγή της ψυχής που ζητούσε θεραπεία.

Δεν αντέχω να τα πω όλα φωναχτά... 

Το Μυστήριο της Εξομολογήσεως, είναι μυστικό. Αυτό σημαίνει ότι δεν φωνάζουμε, δεν μιλάμε δυνατά. Μιλάμε σιγανά, ίσα να μας ακούει ο ιερέας. Αυτή η δικαιολογία, συνήθως καταδεικνύει έναν φόβο απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό. Φοβόμαστε ν' ακούσουμε αυτά που έχουμε να εξομολογηθούμε, από ντροπή. Το καλό είναι πως η ντροπή, μπορεί σιγά σιγά να μετατραπεί σε αρχή μετανοίας. Κι αυτό είναι φοβερά ωφέλιμο για την ψυχή μας. Ωστόσο, πάντα υπάρχει το χαρτί και το μολύβι. Μπορούμε να γράψουμε την εξομολόγησή μας σ' ένα χαρτί, να πάμε στον ιερέα και αφού του εξηγήσουμε το πρόβλημα να του δώσουμε την γραπτή μας εξομολόγηση. Από' κει και πέρα, θα κρίνει ο ιερέας τι θα κάνει. Ή θα διαβάσει το χαρτί, ή θα μας ενθαρρύνει με τον τρόπο του να τα πούμε. Να θυμάστε ωστόσο, ότι επειδή ακριβώς η εξομολόγηση είναι μυστική, απαγορεύεται να βρίσκεται στο χώρο κάποιος άλλος άνθρωπος. Είμαστε μόνο εμείς κι ο ιερέας. 

Έχω κακή εμπειρία από εξομολόγηση στο παρελθόν...

Πόσο με πονάει αυτή η αιτιολογία. Και με πονάει διότι μου φανερώνει ότι ο ιερέας που είδε αυτός ο άνθρωπος, ήταν αδιάκριτος και πνευματικά άπειρος. Ναι. Υπάρχουν και τέτοιοι. Όμως, δεν είναι όλοι οι ιερείς έτσι. Οι πιο πολλοί έχουν κατανόηση, πνευματικότητα και διάκριση. Το καλύτερο είναι να προτρέψουμε αυτόν τον άνθρωπο ν' αναζητήσει άλλον ιερέα. Κι αν ο δικός μας είναι άνθρωπος με κατανόηση και διάκριση, να του συστήσουμε τον δικό μας. Αυτός ο άνθρωπος, θέλει να σωθεί. Θέλει να εξομολογηθεί, αλλά ο διάβολος του έστησε παγίδα. Ας μην επιτρέψουμε λοιπόν στο διάβολο ν' αρπάξει μια ψυχή που θέλει να σωθεί. Κι αν εσύ που διαβάζεις αυτές τις γραμμές, είσαι εσύ που είχες την κακή εμπειρία, σε ικετεύω, μην αφήσεις τον διάβολο να σε αρπάξει. Δες κι άλλους πνευματικούς. Κάποιος από αυτούς, θα αναπαύσει την ευλογημένη σου ψυχούλα.

Ο Θεός ξέρει, δεν χρειάζεται να Του τα πω...

Φυσικά και ξέρει! Ξέρει καλύτερα από εμάς ο Θεός το τι έχουμε κάνει και τι σκεφτόμασταν όταν το κάναμε. Όμως, όπως έχω αναφέρει κι αλλού μέσα στο κείμενο, η Εξομολόγηση συνίσταται στην ταπείνωση και στην αναγνώριση του σφάλματος από εμάς. Αν δεν ομολογήσουμε το αμάρτημά μας, πώς θα μας συγχωρέσει; Κι επιτρέψτε μου να το θέσω σε ανθρώπινα μέτρα. Όταν αδικήσουμε έναν φίλο ή συγγενή μας, δε θα πάμε να του ζητήσουμε συγγνώμη για την αδικία που του κάναμε ώστε να μας συγχωρέσει; Τι θα πούμε; "Ε, ξέρει αυτός τι του έκανα, θα με συγχωρέσει" ; Δε νομίζω. Εάν έχουμε φιλότιμο, θα πάμε να του ζητήσουμε συγγνώμη. Έτσι είναι και με τον Θεό. Πρέπει να πάμε στον ιερέα, μέσω του οποίου ο Θεός θα μας δώσει συγχώρεση. Γιατί μέσω του ιερέα; Διότι οι Ορθόδοξοι ιερείς, έχουν την Αποστολική Διαδοχή. Ο Ιησούς, είπε στους Αποστόλους: "Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅσα ἐὰν δήσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ, καὶ ὅσα ἐὰν λύσητε ἐπὶ τῆς γῆς, ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐρανῷ" (ν.ε.: Σας διαβεβαιώνω ότι όσα αμαρτήματα αφήσετε δεμένα και ασυγχώρητα εις την γην, θα μείνουν δεμένα και ασυγχώρητα στον ουρανόν. Και όσα συγχωρήσετε εις την γην, θα είναι συγχωρημένα και λυμένα στον ουρανόν.) - (Ματθ. κεφ 18, στ. 18). Κι η πνευματική παρακαταθήκη του Ιησού, πέρασε στους Αποστόλους, οι οποίοι μέσω της χειροτονίας την πέρασαν στους ιερείς κι έτσι συνεχίζεται μέχρι και στις μέρες μας μόνο στην Ορθόδοξη Εκκλησία. 

Θα πάω όταν μεγαλώσω / όταν ηρεμήσω.

Εδώ ισχύει ό,τι αναφέρθηκε στο "Άσε μωρέ... Έχω χρόνο...". Οπότε κοιτάξτε εκείνο το σημείο. 

Δεν θέλω να δεσμευτώ...

Αυτή η δικαιολογία, δε δείχνει άρνηση της εξομολόγησης, αλλά φόβο απώλειας ελέγχου. Ο άνθρωπος αυτός, δεν φοβάται τον Θεό. Φοβάται τι θα του ζητήσει ο Θεός να αλλάξει. Θεωρεί ότι με την Εξομολόγηση θα χάσει την ελευθερία του. Ουσιαστικά, δεν πρόκειται για απιστία, αλλά αναβολή υπακοής στο θέλημα του Θεού. Από την άλλη όμως, αυτή η δικαιολογία μπορεί να σημαίνει ότι ναι μεν θέλει συγχώρεση, αλλά δεν θέλει να αλλάξει τη ζωή του. Θα σας πω λοιπόν ορισμένα πράγματα, γιατί πιθανότατα να τα έχουμε μπερδέψει στο μυαλό μας. Η Εξομολόγηση, δεν είναι συμβόλαιο τελειότητας. Δεν είναι όρκος ότι δεν θα ξαναπέσουμε σε σφάλμα. Είναι, όπως ανέφερα σε άλλο σημείο, ο "σκουπιδοτενεκές". Άνθρωποι είμαστε. Φυσικά και θα ξαναπέσουμε. Είναι όμως η Εξομολόγηση ένας άριστος τρόπος ανάληψης ευθυνών. Αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας για τις πτώσεις μας. Το αν θα γίνουμε "τέλειοι" ή "Άγιοι", αυτό έρχεται από μόνο του στην πορεία, όπου η συνειδητοποίηση του τι σημαίνει "πνευματική ζωή", αυξάνεται.

Η αποφυγή της δέσμευσης στη συγκεκριμένη περίπτωση, αποτελεί από μόνη της δέσμευση. Δεσμευόμαστε στην στατικότητα. Στο τώρα. Δεσμευόμαστε στο να μην αλλάξουμε προς το καλύτερο, αλλά να παραμείνουμε στον "βάλτο" μας. Ο Θεός δεν ζητά να δεσμευτούμε ότι δεν θα ξαναπέσουμε. Ζητά να μην Τον αποκλείσουμε από την πτώση μας. Να Τον έχουμε συμπορευτή στη ζωή μας. Βοηθό μας. Διότι ο Θεός, όσο Άπειρος και Μεγαλειώδης κι αν είναι, παραμένει ταπεινός. Δεν επιθυμεί να γίνει δυνάστης μας, αλλά βοηθός και συμπαραστάτης μας. Στήριγμά μας, όχι μαστίγιό μας. Δεν επιβάλλει, δεν απαιτεί. Ζητά. Η Εξομολόγηση, δεν φυλακίζει. Απελευθερώνει. Μας απελευθερώνει από το βάρος που έχει φορτωθεί η ψυχή μας ένεκα των αμαρτιών μας. Αληθινή ελευθερία δεν είναι το να πούμε ότι δεν δεσμευόμαστε. Αληθινή ελευθερία είναι να βρεθούμε ενώπιοι ενωπίω με τον εαυτό μας, να τον αντιμετωπίσουμε με θάρρος, γνωρίζοντας ότι η αγκάλη του Δημιουργού μας είναι εκεί, έτοιμη ανά πάσα στιγμή να μας αγκαλιάσει, να μας προστατεύσει και να μας ζεστάνει με την ανιδιοτελή Του αγάπη. 

Δεν νιώθω τίποτα μέσα μου.

Εδώ, οι ισορροπίες είναι πολύ λεπτές. Το "Δεν νοιώθω τίποτα μέσα μου", δε σημαίνει "δεν πιστεύω". Σημαίνει "δεν αισθάνομαι". Ένας λόγος για να μην αισθάνεται κάποιος κάτι μετά από την Εξομολόγηση, είναι να εξαναγκάστηκε να εξομολογηθεί. Κι αυτό είναι τεράστιο λάθος. Δεν έχουμε το δικαίωμα να εξαναγκάσουμε κάποιον να εξομολογηθεί. Χρειάζεται να το ζητήσει από μόνος του. Εμείς, μόνο συμβουλές μπορούμε να δώσουμε και να κάνουμε στον άνθρωπο μια κατήχηση περί Εξομολογήσεως, πάντα με διάκριση και πραότητα. Κι ας αποφασίσει μόνος του. Ο άλλος λόγος όπου κάποιος μετά από Εξομολόγηση δεν αισθάνεται τίποτα είναι διότι δεν έκανε σωστή προετοιμασία. Στην Εξομολόγηση, δεν πάμε απροετοίμαστοι. Χρειάζεται αρχικά συναίσθηση του τι πάμε να κάνουμε και δεύτερον προσευχή. Υπάρχει ειδική προσευχή προ της Εξομολογήσεως, αλλά και το "Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με τον αμαρτωλό" με το κομποσκοίνι, βοηθάει. Τέλος, η άλλη περίπτωση είναι να μην εξομολογήθηκε καθαρά την τελευταία φορά. Η μη καθαρή εξομολόγηση, όχι μόνο δεν διαγράφει τις αμαρτίες, αλλά τις επαναφέρει. Είναι σα να μην έχουμε εξομολογηθεί.

Συνήθως ο άνθρωπος, μετρά την πνευματική πραγματικότητα με το συναίσθημα. Αυτό δημιουργεί ένα άλλο πρόβλημα: φοβάται μην πονέσει. Επίσης, αυτό το συναίσθημα μπορεί να ερμηνευτεί κι ως πνευματική κόπωση, ή ψυχικό μούδιασμα, ή ακόμη κι ως άμυνα της ψυχής μετά από πόνο, ενοχή ή μακρόχρονη πίεση. Θα πρέπει να καταλάβουμε κάποια πράγματα. Μπορεί η Εξομολόγηση να πρέπει να γίνεται με συντριβή, αλλά αυτή δεν έρχεται από την μια στιγμή στην άλλη. Θέλει χρόνο. Μην περιμένουμε ότι πηγαίνοντας να εξομολογηθούμε, αυτόματα σημαίνει ότι θα πλαντάξουμε στο κλάμα κι ότι θα κάνουνε την εταιρεία με τα χαρτομάντηλα πλούσια λόγω της συντριβής μας. Όχι! Η συντριβή έρχεται σιγά σιγά, όσο ο χριστιανός δυναμώνει πνευματικά. Και πιστέψτε με, η Εκκλησία δε λειτουργεί με θερμόμετρο συναισθημάτων. Η εξομολόγηση δεν γίνεται επειδή νοιώθουμε, αλλά για να ξαναμάθουμε να νοιώθουμε. Οι αμαρτίες είναι σαν την πέτρα στα δόντια. Τυλίγονται γύρω από την καρδιά μας και την κάνουν σκληρή. Η Εξομολόγηση, είναι σαν την οδοντόβουρτσα, η οποία μαζί με την οδοντόπαστα (μετάνοια), βουρτσίζουν αυτήν την πέτρα και σιγά σιγά την αφαιρούν από την καρδιά μας. Οπότε, μη βιάζεστε να νοιώσετε. Δώστε χρόνο στον εαυτό σας κι έχετε υπομονή κι επιμονή.

Κατακλείδα

Το κεφάλαιο "Εξομολόγηση", είναι πραγματικά τεράστιο. Έγραψα ένα πολύ μεγάλο άρθρο, το οποίο χρειάστηκα τρεις μέρες για να το τελειώσω, κι ακόμη δεν έχουμε αγγίξει το θέμα παρά μόνο επιφανειακά. Αυτό σημαίνει ότι θα επιστρέψουμε στο θέμα της Εξομολογήσεως, με άλλο άρθρο όπου θα γράψουμε πράγματα που θα πρέπει να γνωρίζουμε όλοι, κλήρος και λαός, ώστε να έχουμε πλήρη συναίσθηση του τι είναι εξομολόγηση.

Αμήν. Γένοιτο.